Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


úaigél fúaigél f.(vn.ofúaigid) sewing,stitching; aseam;
uniting,welding: fúaighél úaighél, IGT,Decl. § 149 .
joining, esp.sewing:here, probably:úaim .i. fuaighel,
75O'Cl.na miledh ag mion-fhuaigheal na meirgeadh ris na
mor-chrannaibh`closely sewing,' MR xv 8 .Cf. mallrosg
ag an inghin ḟéil | do rabhrosd inghin d'ḟúaighéil (lochdach)
IGT,Decl. ex. 1985 . joiningtogether,uniting: minslab-
raidh ... ic fuaigel ocus ic imfostad in cathbair[r] sin i
80ndrolaibh na luirighe`joining and fastening.' CCath.
5280 .núainéll os Tolaigh Dá Thí | rí Codhuil ag fúaighél
fáoi, IGT,Decl. ex. 1988 .a guin le feirg fúaighéli(incorrect
form)| do theilg ḟuil tre (v.l.fa) órḟáinne, ex. 1971 .
Compd. ¤ táth:bos tláith na dtachar n-édtláth, | síon
85oighridh dá fhúaighealtáth | re crann ... gceise | ...`welding
it tight
,' Studies 1921, 418 .tar, a dhuilleogach glanbhláith,
| is fíordhaingean fuaighealtáith`firmly stitched together'
(to a book), 1923, 597 .

úaigid v(later also with prothetic f) (a) stitchestogether,sews:
Impv. fuaighsída(v.l. fuaidh), ML² 515 . úaget, negat in
5bráthair | corrice úair na tertae`let the brothers sew,' Ériu
iii 100 § 26 (Rule of Ailbe).pass. fuaigter croiceann in
meandan mot' laim i richt Iasu, BB 236b2 .pres. indic.
in bec ó bhḟuaigend .i. in tsnathat with which she sews ,
O'Dav. 995 .do mhac Áodha ... | fúaighidh bean bruta
10súaithnid, IGT,Decl. ex. 1967 .pass. cro fuaigther
d'iallaib, Laws i 152. 26 Comm. perf. rofuaig crocenn in
mind móir | ... im laim nIacóib, SR 2849 .édach rus
fúaigh Muire mass, Arch. Hib. iv 204 § 3 .dfuáigh mé
saicédh air mo chroicionn, Job xvi 15 .ro-fhuaigset a
15chroicend imme doridisi co ṅdelgi spíne, PH 2147 .do
fhuáidheadar duilleadha fíge dhá chéile, Gen. iii 7 .pass.
ro-īccad īarum a chend ┐ rofūaged co snáth óir, Death-
tales 8 § 10 .an chnáib dhubh, | ... lér fuaghadh feoir
na mbróga, E. O'Rahilly xviii 39 .Cf. hi folomrad [do
20mairb] .i. ticsel .i. in gaim ro oged impe, O'C. 798 (< H. 3.
18 p. 371a ),cf. Laws i 174.28 .imperf. pass. (ní fhuil
acht cré) ... ins na maoth-ghlacaibh méarlaga le' bhfuaightí
an t-ór, Keat. Poems 313 .fut. d'inghin óig ... | dá bróig
úirleathair úaighfidh, IGT,Decl. ex. 1967 .pass. mar
25fuaghfaidhear éadach taoibh | fad chorp a-muigh a mhac-
aoimh, A. Ó Dálaigh xli 9 .
(b) unites,joins(freq. metaph.):impv. fuaigh an cridhe
red chroidhe, TD 30.1 .fuascail Fódla ... | is fuaigh a fóirne
i ngrádh a chéile, Ó Bruad. iii 142 § 1 .uaged cech síd
30(v.l.uaigheadh sith)`let him consolidate every peace,' Tec.
Corm. §1.40 .re mac ingene Anna | fūaigem uli ar n-
anmanna, Arch. iii 240 § 42 n. (=fuaigium ZCP xii 367 ).
pres. indic. fuaighidh teasbach faoilligh | fiodhradh bile
re bun bhfeóir, TD 29.30 .Magh Fáil an feadh nach fúaigh-
35eann | do ghabh lúaigheall áigh Émann, IGT,Decl. ex.
597 .trí tírthi san n-ágh úaighfe, ex. 1243 .pass. Cest,
cid ara n-ebertar feda fri suidiu? ni ansa, fobith domiter
friu ┐ co n-uaigiter condaib, Auraic. 954 .perf. eng do
ḟúaigh (v.l.fuaidh) tre ámuille, IGT,Decl. ex. 196 .crích
40Énna do úaigh (: húair) go himel, ex. 1673 .do-rad Niall
... phóig uaidh ... | dár ḟuaigh ḟionnadhbha nÉibhir, TD
1.15 .óclach d'Eochaid rofúaig fedain (v.l.rosfuaig)
that knit the ranks , Met. Dinds. iv 108.18 .dfuaigh do
dhaonibh gradh le goil[sic leg.], `attached himself affection-
45ately to
' Rel. Celt. ii 278.27 .do fhuaighedar a naigenta
... re chéile, Caithr. Thoirdh. 95.31 .pass. do fuaigheadh
cearcall clár ndearg`fashioned,' Ir. Monthly 1923, 641
( DDána p. 413 ).an gafa im bhéal, mo léan, do fuaigheadh,
Keat. Poems 1424 .fut. fuaidhfe(v.l.fuaidhfidh) mé mo
50bhéal le sring ḟighte, Hackett iii 13 .fuaighfidh risna gáibh
gera | an láimh shuaithnidh shoisgéla`he will fasten,'
Studies 1925, 62.11 .Cf. cossin laithe ronuagad | ganem
im thóibu Cuanach, LL 275a47 .uaigthe cend Corpri... do
airsciu Echdach, LL 121b52 ( Petrie's Tara p. 202 ) seems
55 pret. pass. sg.abs.
(c) binds: senchas ind lochta fúaigset (v.l.sníset) Ossín
fon tiprait, Met. Dinds iii 252.136 .
(d) Metaph. weaves,composes(a story,etc.):in lind-se
lúadim cech lá, | dia n-úagim(or:dian-uaigim? v 137 )
60 sós senchassa`when I weave the lore of legend,' Met. Dinds.
iii 338.2 (v.l. fuaigim;fuaidim).ro úaig cach rúin in
challait`wove all the mysteries,' 258.39 (v.l. uaid;fuaid;
ucc). (?)doáirim úa Duinn duibe | fót Cinn builid Berraide
| do sheól co becht dar' fuaig lib | cert Sléibe Fúait, is
65finnaid`when he firmly wove for you,' iv 168.43 (v.l. doruaig).
ní ḟuaighfinn d'uasal fearsad, Ó Bruad. ii 248 .Cf. a maīn
nochon fuair Etain | ro fuaigh aīb inn aircetail, Auraic. 1973
(= BB 331b38 ).
uag clas, clas uaigtir ar cach(etym. ofeclas), Laws ii
70344.21 Comm.
Compds.: (?)cóir ¤ :cairemain .i. coir-fuaigid na paiti
corra YBL 204a32 (=coir fuaiprid`who properly sew,' Laws
v 106.21 < BB 347b25 ).cóem ¤ :cumais ┐ caomh-fuaighis
benda ... a benn-cobar, eter cloich ┐ claraib, BNnÉ 207 § 55 .
75 Cf. figid.

uaigín,bhaigin n awaggon (cf. baigín, P. O'C. ):gluaissit as
Rodhān ... cūpla cōiste, tri uaigín, Fl. Earls 26.16 .ro buī
immorro sneachta ... ┐ oighreadh ... ann as go nim[th]eōch-
diss eachradh ┐ cōistidhe ┐ uaigīnide uile locha ... in tīre,
80 56.5 .gach riachtanuis coistighi ┐ bhaigīnidhe, 20.30 .

úaignech,uaingech adj o-ā (a) lonely,solitary,unfrequented
(of places):adchí uaidhe ... | Eaglais naomhtha i n-áit
uaignigh, A. Ó Dálaigh 1 24 .denadh comnaighi a ninadh
uaingeach, Irish Texts v 48.25 .docuaidh fein a n-inadh
85uaingech, Stair Ercuil 2448 .go n-éirghidís amach ... ar
tholchaibh uaigneacha na tíre, TSh. 6033 . Esp. of the
desert:isin ditrub uaingech sin, D iv 2,72ra1 .re
himel forgaisi uaingidi, 79ra20 .ag siubal ... na nditrebh
n-uaingech, Études Celt. i 87.22 .a n-díthreabhaibh
uaighneacha, ML 64.16 .Ofdwelling-places: aga dícleith
5... i nuarbhothaibh uaiccneacha, FM vi 2260.11 .Some-
times seems to meanprivate,separate: oirecthar ... tech
nóla uaincech (=uaigneach,v.l.uaingneach, CCellaig 326 ),
fá a gcomair, SG 54z .Cf. teagh uaigneach óla i mbaile
Aodha Í Néill, L. Cl. A. Buidhe 32y .is é is caismeart don
10ghasraidh ghuagaigh, | rásaoi each is aitreabh uaigneach,
Keat. Poems 1372 .ruccadh iad i naireccal uaigneach
`into a private apartment,' FM vi 1922z .a n-oireagal
n-uaiccnech, Ériu iv 49 § 2 .a n-erber uaingech`in a
secret bower
,' ZCP vi 27.6 .fuair in n-ingen ... a n-erber
15uaingech a[c] cluichi, Stair Ercuil 517 .Cf. 1168 .So
(of abed): i leabaidh uaingidh (v.l.uaingigh), Fier. 91 .
Hencequiet,tranquil: Compar.:dala imorro in leite
teas do Connachtuib, nir úaignidhe do(i.e.they were in-
vaded) ALC i 280.6 =nirbo ciuine doib ┐ nirbo suaimnige,
20 Ann. Conn. 1225 § 14 .
(b) Of personslonely,reserved(in disposition):stiú-
raidh an phlainéid so ar na daoine críon-aosta, uaigneacha
`lonely,' Corp. Astron. 62 § 2 .uaigneach aignedh Uí
Fhiachrach`reserved,' KMMisc. 246 § 2 .ag sgaoileadh
25aigneadh úaignech, L. Cl. A. Buidhe 260.72 . Rare,
unusual: órthoir uaigneach gach uirsceoil, Arch. Hib.
i 100 § xxii .Cf.under (f) below.
(c)Of way of life: beatha uaignech dithreabhach do
thabairt ar an aigein fhasaigh, BNnÉ i 156 § 4 .
30(d)Of sinssecret: Peacadh uaigneach na Comharsan
d'ḟoillsiughadh, Donlevy 112 .
(e)Of thoughtssecret,private: an té a ḟoillsigheas,
gan Riachtanas, lochta uaigneacha Dhuine eile, Donlevy
108 (glossed:folaighthe nó príobháideacha).ní féidir
35aion-ní [sic] do bheith a bhfolach air, go fiú an smuainidh
is uaignidhe (gl.: folúghthe) a gCroidhe an Duine,ib.
20.12 .
(f)of a tale, knowledge,etc. exceptional,rare,strange:
sgeul uaigneach`an exceptional tale,' O'Gr. Cat. 627.8 .
40 sgéal beag uaigneach uime sin | inneósad`a curious little
story
,' TD 12.5 .ní bhínn fiú an énláoi ré a ais | gan
ghabhlán n-úaigneach n-éolais`some rare branch of know-
ledge
,' Studies 1918, 452.9 .do ghobhlán uaingiuch eólais
`as a rare branch of knowledge,' TD.28.4 .is uaiccnech
45an scel(scribal note), `mystérieuse' RC xiii 2 .comhrádh
uaignioch anaithnid, PCT 972 .
(g) mysterious,remote: (of planets) atá a nádúir chomh
... uaigneach ┐ sin, Corp. Astron. 90.6 .
As pred. of cop.:ba huaigneach leis hí(i.e.the island).
50 SG 87.28 .is uaigneach duit, a phuirt na bpríomh-ḟlaith,
Keat. Poems 1473 .
Superl.:líonmhar do lucht a thighe | an adhaigh as
uaignighe, DDána 85.36 ( Ir. Monthly 1919, 105 ). See also
under (e) above.
55 Adv.: (a)uaigneach a-taoi a theach na mbráthar, Ir.
Monthly 1921, 507.1 ( DDána p. 423 ). Withco:sibhse
go huagnech, IT ii2148.8 .créad é an néall so ... do-bheir
go huaigneach bruach a síth-leacht, Keat. Poems 1576 .
dá acallaim co huaincech`privately,' SG 54.27 (=huaig-
60neach, CCellaig 306 ).anuair bís ac sibul co húaingech
ina thír fein(of a king) privately, alone , Maund. 248 .otcon-
nairc se mac h. C. co huaicnech d'es a muintiri alone ,
Ann. Conn. 1310 § 5 .ní grádh óir ní himshníomh creach
| tug a fhagháil go huaigneach, Studies 1928, 69.15 . (c)do
65chaith sé a bheatha go huaigneach, agus beagnach gan
fhios do'n tsaoghal (of Christ), Donlevy 34.5 . pn
As nickname:Muiredach Uaigneach`the Lonely,' AU
i 192 n. 5 .
Assubst. asolitary: cuiridh Día an t-uaigneach a
70tteaghlach, Ps. lxviii 6 .