Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


úathbás,úathfás n m.(earliern.?) horror,terror: uathbhás
80 uathbháth `astonishment, surprize, amazement,' P. O'C. :
úathfás , IGT,Decl. § 35 .n s. becc náchimrala húathbás
oc imchaisin in trír sin, `death from terror' [?] BDD 87(Y).
uathbas bretha impaib do thulbemmennaib, TBC 938 .a
cholann chugat an bás, | tuig féin go bhfuil ann uathbhás,
85 DDána 1.1 .beag an t-uathbhás dom anam, A. Ó Dálaigh
xxiii 8 .do thuit úathbhás dorchaduis mhóir air, Gen.
xv 12 .do ghabh an t-úathbás greim dhíom, Ps. cxix 53 .
do ghabh iongnadh agus uathbhás iad, ITS xxiv 32.9 .
roba mór ... an t-uathfas leo selladh fuirre, Stair Ercuil
1359 .a s. cid día tánac isin n-ármag ol C. co ndeochais
5uathbás and, LU 4943 .liaigh maith fhóireas gach uath-
bhás(i.e.Christ) `assuaging all fear,' Ir. Monthly 1922,
516.1 .cneas séimh nár sheachain uathbhás`who never
shirked danger
,' Content. xxix 29 .gairid uait go [bhfuighe]
bás | mall go dtuigeann tú an t-uathbhás, A. Ó Dálaigh
10 xl 2 .g s. gell n-uathbais; ní diles ni doberar ar uathbas
( a pledge extorted by terror ), Laws iv 268.25 ,cf. O'C. 2302
(< Eg. 88,22 ). O'D. 1595 (< H 5. 15 p. 9 col. 2 ).bí
dom dhíon d'eagla an uathbháis, A. Ó Dálaigh xxviii 9 .
is e [viz.Hercules] ro marb in [n]athraigh n-uathbais,
15 BB 487b42 - 3 [but LL 223a11 ( TTr. 426 ), BB 397b12 (= TTr.² 52 )
havendúabhais].pian uathbháis(one of the pains of hell),
TSh. 6382 .ag faisnéis uathbháis an éaga, 1059 .do
dhénamh anma mórdhachta agus úathbháis díotsa, 1 Chron.
xvii 21 .tucadur buillidha uathfusa ar chele, Fier. 106 .
20 airgheana an úathbhasa an éaga, Atl. iv 220.24 .d s. co
n-erbaltatár .c. láech díb do úathbas ┐ cridenes, LU 6288 .
tar éis a bh-fuair d'olc agas d'uathbhás, ML 36.5 .créad
é a mhéid d'uathbhás, teagmháil i lámhaibh an Dé bheó!,
=quam horrendum est TSh. 5396 .tabuirt a uath-
25bas(i.e.one of the seven champion burdens), Laws
v 298.10 .breith a heallaigh a huathbhás, Studies 1931,
81.11 .cridhe an oirbhirt ré n-uathbhás, L. Cl. A. Buidhe
174.52 .Gilla Crist ... do marbad don Gilla ruad ... i
n-uathbhus`was most cruelly slain,' ALC i 480.25 = Ann.
30Conn. 1277 § 3 .d p. le hár is le uathbhásaibh, DDána 29.16 .
a mhéad d'ulc is d'uaithbhásaibh | ... | do bhaoi don
chruinne i gcinneadh, Ir. Monthly 1920, 596.24 .in té
ticfad ... a h-uathbásaib in airig sin, MR 200.11 .

úathbásach adj o-ā(úathbás) (a) terrible,horrible;`shocking,
35 dreadful' P. O'C. : go n-derna sduaigh n-uathbásaigh n-
anaithnidh dhe, TBC 3869 .oen-gleo ... uathbásach,
LB 155a18 .sgéla móra olca úathbhásacha, Ériu v 100z .
i measg fhoithreadh n-uathbhásach, DDána 20.19 .i
gcarcair uathbhásaigh ifrinn, TSh. 3623 .dobudh uath-
40bhásach urghránna ré faigsin í(of an image), 55 .eadar-
luaimnig ... uathbasacha aeoir`horrible aerial phantoms,'
MR 230.15 .coirp ... uathbhásacha, Donlevy 46.12 .is
ní uathbhásach do dhéana mé riot, Ex. xxxiv 10 .os
cionn ghotha na n-uisgeadh ... n-uathbhásach, Ps. xciii 4 .
45(b) marvellous,portentous: gniomha uathbhasacha, Luc.
Fid. 380.15 (=prodigia Acts v 12 ).Advb.:gohúath-
bhasách , Isa. ii 19 .
Compar.:nach éidir ... ní d'fhagháil is uathbhásaighe ...
ioná an bás, TSh. 1058 .sompla eile as uathbhasuighi iná
50so, MacAingil 236 .
Assubst.:co nderna úathbhásách n-ilrechtach n-ingan-
tach n-anaichnid de(of Cú Chulainn in his frenzy) LU
6442 .

úathbélta xseeúaithbélta.

55 úathbróc xseefúathróc.

úathgráin n terror (compd. ofúath)coro recratár bánánaig
... ┐ demna aeóir re úathgráin na gáre dosbertatár ar aird,
LU 6285 = TBC 2443 .techit sluaig ... ri úathgráin mo
gnusi, LU 10276 .

60 úathmaire n iā,f.(úathmar) dreadfulness,horror; `dread,
terror,horror,' P. O'C. : ba mór a úathmaire ind fir, LU
4949 .uathmhaire inna ndealbh, Ériu ii 136 § 120 .úath-
mairi na haisnísen, LL 238a36 ( TTr. 1586 ).scālda ar
ūathmaire an laoich amhail scāth, Corm. Y 21 .trūag
65nach cuimnech lem' c[h]raidi | in t-ēc ar a ūathmairi,
Arch. iii 239 § 23 .trí teangtha ... leó; ... go n-uathmhaire
n-éighmhe with horrible shouting , ML 120.7 .

úathmar adj o-ā(úath) dreadful;terrifying;`terrible,horrible,
awful,direful,' P. O'C. : huathmar (gl.terribile), Ml. 45a6 .
70 laech ... is e cicharda uathmar, TBC 5258 .úathmar cech
ecal (v.l.eaglach), Tec. Corm. § 15.13 .fear ainmín húath-
mar, BDD 44 .triar úathmar, 93 .dublind úathmar, 128 .
fri sluag n-uathmar nAmaliach, SR 4078 .cona fein húath-
mair, 6283 .go bhfoirinn ḟiallaigh uathmhair(of inhabi-
75tants of hell), DDána 35.1 .cethrar eclonnach úathmar,
Met. Dinds. iii 446.78 .Medb uathmar, oirderc, MR 212.12 .
i n-Iffurn huathmar imgann, SR 934 .i gcathraigh uath-
mhair Ifeirn, DDána 29.30 .goibhéal uathmhar il-phiastach
(i.e.hell), TSh. 6183 .is iomdha gleann ... ┐ beann ḟoir-
80bhthe uathmhar, DDána 20.5 .atchiat anmanna mór
núathmar bíastaide hi crund, LU 1890 .peist uiscide
uathmar, Laws i 72.16 .do chuireadar amach a bpiasda
uathmhara(fig.of ships), ML 44.23 .in leó uathmar andsa,
Ingcél Cáech, BDD 58(U). mon ndraig n-uathmhair(fig.
85of Hercules), TD 13.32 .budh é an treas uathmhar ath-
gharbh, DDána 29.23 .ro lebling ... léim n-úathmar, LU
8933 ( FB 70 ).din sceól úathmar, LL 238a41 ( TTr. 1589 ).
uathmar ail(chev.) SR 4773 . With copula :intaislinge
lúagmar, ..., | ba huathmar la sluagh nEgept, SR 3374 .
ba úathmar laiss in scáith, LU 9060 ( FB 81 ).Adv.:oen-
5charptech sund, for L., ┐ is uathmar thic, TBC 1349 .
Cf. fúathmar.