Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


2 úam,úaim,úama nthree forms are found :úamh ā,f.( IGT,
80 Decl. § 39 ).úaim i,f.( IGT,Decl. § 42 ).úama d,f.( IGT,
Decl. § 4 ). Sometimesninpl., see. exx. below.n s. huam
Sg. 52b6 .úaimh, IGT,Decl. ex. 436 ; ex. 1438 .anúaimh ,
ex. 124 , ex. 478 .uaim, ZCP viii 106.29 . Todd Lect. vi 44 .
inuaim , PH 523 .inuama , Todd Lect. vi 48 .a du. an
85dauaimh , BNnÉ 68 § 109 .a s. uaim, Ml. 39a3 . PH 447 .
huaim, SR 6350 .uaimh, TD 16.38 .inuama , PH 350 .
uama, 1083 .uamaid, 1036 . Todd Lect. vi 49 .uamhaigh,
Ériu i 28.177 . 183 .an-uamaidh , Fl. Earls 208.8 .g s.
nahuamai , SR 6354 .nahuama , PH 351 . Todd Lect.
vi 47 .úamha, IGT,Decl. ex. 55 .nahúama , IGT,Decl.
5ex. 616 .nahúaime , ex. 1165 .nahuamad , PH 6367 .
Todd Lect. vi 48 .d s. uaim, SR 6382 . PH 6282 . Études
Celt. i 87.7 .ahúaimC., LU 8762 .uaimh, PBocht 124
§ 18 . TD 16.41 .úaimh, IGT,Decl. ex. 578 , ex. 1336 .
uamaid, PH 1003. 1005 . O'Gr. Cat. 357.25 .uamaidh,
10 ZCP vi 93.9 . RC xi 129.5 .asinuamadh , [leg.-aidh?]
BNnÉ 68 § 109 .i n-uamhaidh FM vi 2260.13 .a n-uamh-
aigh , ZCP xi 122.21 .uama, PH 957 .n p. úama, TBC
5044 .uamha, TSh. 8118 .uamanna, PH 7746 .a p.
uamha, Ir. Monthly 1920, 596 § 27 . Cog. 253.11 .uamanna,
15 Cog. 188.2 .g p. nan-uamhadh , Dán Dé v 41 .uamann,
LB 154b48 .d p. huamaib, SR 1896 .uamhoibh, L. Cl. A.
Buidhe 112.28 . uamannaib LU 1328 .
(a)acave: huam(gl.specus), Sg. 52b6 .is inannantrum
tri Laidin ┐ umha (v.l.uama) no clais a Gaedilg, Ros. Angl.
20 210.7 .trí dorcha Hérenn: úam Chnogba, ú. ¤ Slángae,
dercc Ferna, Triads 42 .Uaimh Pádraig(i.e.St. Patrick's
purgatory), TD ii 288 .Uaimh Letha ib.(i.e.`The Sibyls'
Cave
,' S. Leslie, St. Patrick's Purgatory,1932, p. 165 ).
Uaimh Achaidh Alda ..., uaimh Cnoghbhai, uaimh Fert
25Bodain ..., ┐ Uaimh mnā an Gobhand ... d'orgain lasna
Gallaib, FM i 496 = AU 862 . For other exx. ofn.l.see
Onom.uaim becc co crú asaine innte, Todd Lect. vi 44 .
ro gair in úama, Mer. Uil. 76 .a s. fofúair ...huaim , SR
6350 .in tan ro-sia in uama, PH 350 .dochoid ... Ioseph
30isin uamaid, Todd Lect. vi 49 .fri huamaid anair, PH
6338 .tar isin uamhaigh, Ériu i 28.183 .a breth a n-uaim
(of a distress), Laws ii 128.15 .g s. is amlaid tra bói in tech
sin ┐ cóir uama bice ann, Todd Lect. vi 42 .cloch búadha
i ndédchnáim do dornchla | sbécláir úamha dorcha duid,
35 IGT,Decl. ex. 55 .tochailt uaimhe, Keat. ii 3541 .inotacht
na huamad-sin, PH 6367 .d s. dochuaid Saúl immach
asind uaim, SR 6382 .badhbh ag búain chrú dod chrúi-
sigh | do dhúisigh thú a n-úaimh ḟásaigh, IGT,Decl. ex.
578 .tucsat ceand Eoin leo as in uama a mbói, PH 957 .
40 o mbatar na fir noemu isind uamaid, PH 1003 .n p. andar
leis bátar úama ursloicthi atchonnaic and, TBC 5044 .
Metaph.:uamanna accu (i.e.the devils) i n-a híchtar,
PH 7746 .a p. a shluagh an domhain déanaidh | uamha
doimhne i ndroibhéalaibh, Ir. Monthly 1920, 596.27 .ro
45sir ... uamanna na Fotla, Cog. 188.2 .d p. basa i n-uaman-
naib dorchaib, LU 1320 .inn uam[h]annaip ... ṡlebhe
Peil, CCath. 5632 .i nhuamaib tírmaib talman, SR 1896 .
(b)aden, wild beast'slair: cuirfidh leanabh a lámh ar
úamhuigh an chocatrís, Isa. xi 8 .do dhéna mé Ierusalem,
50na cárnuibh, ┐ na húamhuigh dhragún, Jer. ix. 11 .do bhádh-
bhair ... at uaimh fhaolchon allmhardha`a den of foreign
wolves
' (of Enniskillen Castle), Studies 1922, 409 .ar
ndul d'amharc uamha an leómhain, TD 16.37 .i n-imeal
na huamha ib. 38 .do theilgiodar é a n-úaimh na leomhan,
55 Dan. vi 16 .afox's earth: atáid uamha ag na sionn-
chaibh= `foveas' TSh. 8118 .do chuaid sé [viz.an
sinnach] ... dá uamhaidh féin SG 3.33 .go huaimh an
tsinnaig, ib. 37 .a robber'sden, a den ofthieves: baile
eisidhe baí i na uaimh lattronn, ┐ i na mhuine meirle(of
60a castle), FM vi 2106.21 .da-ronsabar-si imorro di
innossa co n-id uaim latrand ┐ cennaiged hi(: Matt. xxi 13 )
PH 4397 .ní heclas, acht úam latrand ┐ tádat a hainm la
Críst, Ériu i 219z . Rule of Céli Dé § 57 .ceall dia ndentar
uaim tadhut, Laws v 118.3 .tech dia ndentar uaim tadhut,
65 160.3 .
(c)acellar;crypt,vault: iar siriud a tiged ┐ a n-uamann,
LB 154b48 .co rucad maithes na cathrach ... co muoi
isin úaimh, Anecd. ii 54.17 .fo altōir mōir na heguilsi
uaimh i n-a ffiuilit taisi ┐ adhnacal deich mīle martīr, Fl.
70Earls 210.10 .
(d)an underground passage orsouterrain: uaim élaid
ro bói acum-sa assin cathraig immach fon talmain ...
(lit. cave of escape ), Mer. Uil. 222 .dorighneadh uaimh
talmhan go roibh [ag] tarraing faoi in c[haislēn], Cin Lae
75Ó Meall. 16.3 . (for the confinement of prisoners:)sar-
comrac cip no cuithe no uamha for inndilsech, O'C.
2385 ( Eg. 88 f. 30 (31)a ).acatacomb: eirgit a n-
uamaidh thalman ... .i. relec Calisti, Fl. Earls 208.8 .isan
uamaidh sin tra ro bhíttiss apstail ... an Tigherna for
80imgabāil ┐ for teithedh na n-anchristaigedh, ib. 11 .
(e)agrave,tomb: ullmaigthe in uamh fám comair`the
grave
,' O'Gr. Cat. 347.3 .ní cúis uabair a Dé dam | mé sin
uamhaid am aonar`in the tomb', ib. 4 .an cholann do
chor i n-uaimh iomdhomhain urghránna, TSh. 1108 .laoich
85... i n-uamhoibh criadh go cumhang, L. Cl. A. B. 112.28 .
do éirigh tusa an treas tráth | ón uaimh gérbh éachtra
ionghnáth, A. Ó Dálaigh xlvii 10 .an t-aonmhadh lá
déag a-droigh | cách a huamhaibh 's a hallaibh, DDána
29.16 .
(f)apit: an tan do fhuilngeadar a bheith tarnocht san
5uaimh thalmhan(i.e.Joseph), TSh. 4688 .nó-go tuitenn
se i n-uamaid in báis(metaph.) PH 7734 .Ofhell:
do-ní Dia an uaimh ifreannda gona pianaibh do bhagar
ar na peacthachaibh, TSh. 6783 .mairg ricfad uaim ifirn
áin, Ériu ii 229 § 6 .gin i n-uaimh Ifeirn ... gan omhan
10trés an uamhaidh, Studies 1936, 67.25 .do chreach-
thóir úamha ifirn(i.e.Christ), IGT,Decl. ex. 1312 .a
n-íchtar uaime ifrinn, SG 45.25 . (Cf. gríos na n-uamhadh
gach re n-am | bhíos na fhuaradh dom anam, Dán Dé v 41 .
gríos na huamhadh gach ré n-am | bhíos 'na fhuaradh don
15anam, TSh. 6220 ).
(g)of apool: atá uaimh uiscci do lethtáob na hecailsi
`a pool of water,' Maund. 153 .Cf.:fodhomhain, -uaimh,
eas, slugán, a gulf , Kirk ( Eg. Gl. 340 ).
(h)of anoven: a cur a nuamhaigh no ar tine no go
20nderrna min de, Irish Texts v 8.5 .a mbeal na huamha
at the oven's mouth , ITS xvi 120.14 .re haghaidh aráin
dollmhúghadh is an uamha, 10 .sluasad iaruinn aco le
ttógbhaidís an tarán as an uamha, 13 .Cf. amain .
(i) in Laws:fortoing cach uaim cach ulaid .i. uillidhe
25na iath in ulaidh cumdacht .i. airde na in ferann a mbidhsi,
O'C. 1384 ( H 3.18 629a )i.e.`the superior(ulaid) swears
upon the inferior
(uaim),' Plummer MS notes.oll uaim
bis fo aill(etym. gl.onollam), Laws v 28. 16 .
Compds. ¤ choimetaide wardenof acave: uamchoim-
30etaide thige Mail M., Anecd. ii 54.18 . ¤ dorus acave-door,
entrance: is edh ba tegdais ┐ ba leaba ligi do, uamdorus
dilenn mór fil isin carraic-si, CCath. 2908 .oslaicter bar
n-uamdoirsi pianta ┐ riagta 4261 .ina mbattor d'uam-
doirsib iffirn i tir na T. ro hosslaicit in adaigh sin,
35 4317 . ¤ ḟochla apit: clasacha ┐ úamhḟochladha talmhan
ro claidhset an Gaoidhelsluagh for ciund na nGall, Hugh
Roe 170.15 (f. 45b) . ¤ poll:Gráinne ... do mheall sí
Diarmuid ... go ndeachaidh lé i n-uamhphollaibh, Gadelica
i 241.15 . ¤ scailp acave-cleft: uaimscailp (v.l.uamscailp)
40urgranna ... inn accomul cairrci slébhe E.`a cavernous
cleft
,' CCath. 4106 . ¤ thech f. acave-dwelling: i n-uam-
thig (v.l.uamaibh) thalman, TTebe 148.179 (v.l.
uamaid).Of afox's earth: go ndechaidh [an sinnach]
for teithed ana uaimthigh, BNnÉ 104 § 7 . ¤ tholl acavern,
45cavernoushole: ro ansomh budhein ... i n-uarbhothaibh
uaiccneacha, ┐ i nuamhthollaibh talman`caverns under-
ground
,' FM vi 2260.11 .i scailpib carracc ┐ i n-uamtollaib
talman, CCath. 3083 , 3960 .