Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


gnímach adj(1 gním)o,ā active,busy: in gleo gnimach, RC
xxxvi 262 § 3 .lasin gamanraid ... galaigh gnimaig, Cog.
56.15 .i tig in fir gnimaig in the house of the worker, Laws i
85132.31 Comm. (glossestigi gniad, 124.4 ).beatha ghnei-
theach .i. gnimhach(=vita actualis), v 22.15 Comm. eitged
... gnímach, iii 92.9 .samad gnimaig(sic leg., cheville),
`a doer's congregation,' RC xxvi 166.22 .gnimach cech
gallrach every sickly person is restless (?), LL 344b55
(=crimnach cech galrach, Tec. Corm. § 15.5 ).mór ... do
láthaib gaile gnímacha, 232b17 ( TTr. 1137 ).dā cāil gnimh-
acha ... .i. tes ┐ fuacht, ITS xiv 12.27 .nach féadann
5oibriughadh do réir na beatha gníomhaighe, ná na beatha
cráibhthighe, TSh. 7550 .an phian ghníomhach positive
pain
, 2025 ; 6390 .ní hí an tsubstaint bhíos gniómhach acht
na haicídighe(of bread and wine), Eochairsg. 71.20 .pecadh
gníomhach sin of commission, 32.8 .med. cumachta ghnímh-
10ach in lenna, O'Gr. Cat. 234.9. capable of action: mad
écunnail ina tslainte ... ni ba gnimag fri bas, O'C. 1744
(RIA23 Q 6,p. 31 ). ?for slebtib tenda garba gnimacha(of
the dwelling of the damned:leg. gimacha?), YBL 163a49 .
Compar. mac righ ... is gnimaichi do bi do Breifnechaibh,
15 AU ii 446.9 .

gnímaige n(gnímach)iā,f. (a) activity,prowess: ar a n-gaircce,
ar a n-gniomaighi, TBC 5654 (St.).[betha] gneitheach
gnimaighi(=actualis vita), O'C. 309 ( H.3.18,p. 172 ).
(b) workmanship: re seol-ghnimhaighe a saer` handicraft ,'
20 MR 102.19 .

gnímaigid v(gním) denom. ITrans.puts intooperation,
effects,practises: acht narab seol gnius no gnimaighes
fuithib(of flying chips) `provided he does not send them in a
certain direction
,' Laws iii 226.24 Comm. go ngníomh-
25uigheann searbhas i meanmain an pheacthaigh(of sin), TSh.
9477 .gníomhuighthear na piana(=tormenta aguntur),
6580 .gach maith do fhoráileadh ar chách do dheanamh go
ngniómhuigheadh féin rompa í,he would practise..., Keat. iii
3038 .Vn. gan choir gráidh do ghníomhoghadh(of a bishop)
30`free from deeds of sinful love,' Arch. Hib. i 98 § 2.
IIIntrans. acts,takes effect: ní oibrighinn én ní san
inntlecht go ngnímhuiginn ar tús sa cédfadh, O'Gr. Cat.
237.25 .gnimhaidhi an re ... isin fairrgi the moon acts on the
sea
, ITS xiv 44 § 11 . ib. 38.20 .go ngníomhuigheann teine
35phurgadóra arna hanmaibh, TSh. 1992.

gnímaigtheóir n(gnímaigid)i,m. anagent: itáit trí gní-
muightheora ac gach uili leighios ... .i. gnímaightheoir
inmhedhonach... (etc.) =triplex est agens in medicina, O'Gr.
Cat. 234.5 .gurab é Dia is prímh-ghníomhuightheóir
40prinnsiopálta ..., TSh. 8499.

gnímarthach adj(gnímrad)o,ā active,vigorous: o gníomh-
arthach Gairmleadhaigh, Top. Poems² 194 .onchú gním-
artach na nGaedhel, RC xviii 285.6 (Tig.).buaidhridh an
fearg gnímarthach an reasun uile, O'Don. Gr. 453.12 (from
45Med. MS.).creud thuigeas tú ré grásaibh gníomharthacha,
Donlevy 208.17 .

Gnimbeolu npr m. FM i 504.2 (fr.O.N.Grímr Bióla). See
Marstrander, Bidrag 49.

? gnímcha n(gnímach)iā,f. activity(?) : atchota borb gnimcha,
50 LL 345c12 (=gnīmrad, Anecd. iii 12.6 ).

gníméchtach adj o,ā active,valiant, ofvaliant deeds: teitt G. co
grennmur gnimechtach a comdail in diuice, ZCP vi 30.25 .i
n-ilceardaibh gnímhéachtacha na gcríoch, E. Macaoimh an
Iolair(Lloyd), p. 2.19 .

55 gnímrad n ā,f.Alsoo,m.coll. ofgním. (a)Insg.andpl.
deeds,acts,feats: aire sechethar slichtu ar fédot i ndagnim-
rathib(sic leg.), Thes. ii 244.32 ( Camb. Hom. 37c ).cura
dichuirer mo pecda dom deggnimarthaib(=ut peccata mea
bonis factis deleam), Gild. Lor. 261 .dorigéni gnimrada gaile,
60 TBC 1967 .Macgnimrada Conculaind(heading), 864 .nír'
bo thualaing gnimrad míled do frecra, CCath. 329 . Cog.
160.21 .meisnech ocus morgnimrad maicne ... Domnaill,
MR 244.17 .fon gnimrad ... dlegar díb, Laws i 106.31 .is
díaisneisi a chumachta, ... ┐ a ghnimrad(of God), Ériu ii
65140 § 151 .atlóch[a]tar duit-si ... th'uile gnīmradha, ZCP
iv 241.6 .ingantaigit in popul gnímrada in druad, PH 1184 .
nech rob intṡamlaigthe gnimartha re gnimaibh Ercail, BB
419b48 .fá a ngníomrad mestar mic rígh, O'Gr. Cat. 358.5.
fear do-ghéanadh gníomhraidh ngloin, DDána 91 § 5 .tréna
70ghníomharthaibh ... abhus, TSh. 1141 . FM iii 498.x .g s m.
ac molad ... gnimraid in gille, TTebe 3750 .ar met a ...
ṅgnimraid, Cog. 52.14 .g s f.(?)a laich ... gaiscid ┐ gnimartha,
52.5 .g p.(?)cend ... gaiscid ocus gnimrada, 166.7 . In
cheville:gnimraid graid, SR 5135 .ni gniomradh gó, Leb.
75Gab. 272.10 .
(b) labour,work: ni coir lais berrad nā fothruc[ud] ...
nó nach gníomrad ale, Mon. Tall. § 55 .gosin lucht robhi re
gnimrud and...who were at work there, Aen. 2223 .cen ar,
cen buain, cen tiradh, | cen gnimrad acht mad leighend, Fél.
80 188.8 .i n-aimsir gnimraid in work-time, Laws i 140.5 .
(c)Insg.andpl. work,production (= Lat.opus, opera):
saethar ... do chaithimh fria gnímradh Idhul ┐ ainchreitmech,
Marco P. § 1 .hidail dalla, ... gnímradai lamu (sic) dáine,
PH 1142 .atloch[a]tar duit-si ... th'uile gnīmradha
85(= ...omnia opera tua), ZCP iv 241.6 .
(d) sporting,gambolling,play: co m-bói oc clesrad ocus
oc espai ... O ra ḟorba tra in sindach a gnimrad, IT i 46.24 .
gan gháire fa ghníomhradh leinb, Ériu viii 192.17 .
(e) exercising(horses):seal ar ghníomhradh ghreagh
n-úaibhreach, Ériu ix 168 § 45 .gníomhradh each, TD 6.8 .
(f) Of the special function discharged by anything:in
cuilen ... no go rogabaidh gnímraidh(i.e.till it is old enough
5to hunt), O'D. 439 ( H.3.17, c.338 ) =cuilen cen gním, Laws v
472.35 Comm. pl. ni dingnad si(i.e. an ghrian) na gniamarta
teasbaid, ITS xiv 70.16 .
(g) Theological:aprayercontaining a profession(= Lat.
actum), Donlevy 256.5 .