Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 362 363 364 365 366 367 368 369 370 371 372 373 374 375 376 377 378 379 380 381 382 383 384 385 386 387 388 389 390 391 392 393 394 395 396 397 398 399 400 401 402 403 404 405 406 407 408 409 410 411 412 413 414 415 416 417 418 419 420 421 422 423 424 425 426 427 428 429 430 431 432 433 434 435 436 437 438 439 440 441 442 443 444 445 446 447 448 449 450 451 452 453 454 455 456 457 458 459 460


díláim adj(lám) useless (?): dá dtugtha a hinneall dot aoidh | a ḟir
do-chí an gcroich . . . | sléachtain ní ba díoláimh dhuit |
don íomháigh, DDána 54.16 . a guidhe . . . níor dhioláimh,
A. Ó Dálaigh xlix 16 . ? ní bhí acht an moladh amháin | ní
5don domhan acht díoláimh, TD 31.32 .

dilait xsee dillat.

dílánamain adj(lánama) unmarried, celibate: di-lanamain .i. cin
mnái aige (etymological explanation of dlmain), Corm. Y
477 . A compd. coined for the occasion.

10 díláthraigid v(-láithrigid, díthl-) (láthair) destroys, demolishes,
exterminates: cur ro folmaigh ┐ cur rodiláithrigh (delaraigh,
v.l.) an doman, CCath. 3863 . cor dithlaithrigh Urmuma uile,
RC xviii 293 . rodilaitriccsiot a ttemplu, Cog. 40 . gur díoth-
láirthigh (sic) se aitreabuigh Ai, Joshua viii 26 (1633).
15 rodíoláithrigheadh, FM iii 276 . rodíolaithriccheadh, vi 1934 ,
2114 . nó gur dioghláithrigheadh, Numb. xxxii 13 . rodilairgit
uli u Cendselaig, Cog. 176 . romudaigit, ro dilarigit, 116 .
gabastair tene daait a nAth Cliath cor dithlaithrighedh he,
RC xviii 279 . o ro diothlaithrighitt Tuatha D. D. isna cathaib,
20 Leb. Gab. 270 . an chéiddíle lér dhíoláithrigh Dia an domhon,
TD 7.114 . See déláraigid.

díláthrid v(láthair) destroys, exterminates: no gur díthláithred
cath na columan iter thuitim ┐ teched, Fianaig. 94 . See
díláthraigid.

25 díláthrigud u,m. vn. of díláthraigid destroying, demolishing:
a chathir . . . do loscud ┐ [do] díláthrigud, LL 225a17 . do
dilghean et do dilaithriughadh a aittreabthach, Leb. Gab. 8 .
do dílárugud Laigen, SG 490 . inrad ┐ dithlaithriugud rig-
cathrach na Frigia, Aen. 1 . rogabhsat ag díothlaithriucchadh
30na druinge tarla rempo, FM v 1646 . cumhdach ecclaise
Toraighe . . . iar na diothláithriughadh, FM 616 . tar eis
. . . Tuaithe D.D. do dithlaithreochad, Lec. 570a15 . g s. iar
ttabhoirt díothlaithrighe dó orra, FM iv 660 . fer dítláithrigh
danar ┐ díbhergach, ALC 1316 . See délárugud.

35 Dilchú n.pr. m., Rawl. 162g24 . gen. m. Dilchon , 8 . LL 317c
56 . m. Dilcon , BB 125a14 .

dílda xsee dílta.

dile n iā, f. (1 dil) dearness, delightfulness, value; a beloved object,
treasure: linib a nduis a ndile, SR 8258 . ata do dili (diliu, v.l.)
40ar tigerna linni co ngabam amal míconach mor duind gan ar
mna ┐ ar clanna . . . do comtoitim sund immaille frind fein,
CCath. 2712 . Críst cóem tar dili, Fél. Ep. 66 . ni dingnem
tainsiumh na nGall ar mo d. ¤ le Duibhgenn, Cog. 98 . taraill
iarum ara d. ¤ dia hacallaim, Dinds. 65 (= taraill leiss ara
45dili dia a, Folkl. iii 492 . taraill iarom ara dili dia a., LL
170a46 ). atnaichset na mna ar d. ¤ | sethnuch soer na hinghine,
Leb. Gab. 20 . Dil tra . . . Eremón rosadnaichtsi ar a d. ¤ lais,
258 . gabāil inna n-écnairce | mór a nd. ¤ (a d. ¤ , LB) duit, Arch.
iii 319 . guide ina coimdhíne | mōr a d. ¤ dūn, 320 . as é d. ¤ na
50n-inghen, Caithr. 22 . a mo d. ¤ a Dé, Arch. iii 232 = Ériu vi
113 . corap tū mo d. ¤ -sea, iii 14 . don ghríbh dár dhúcha d. ¤ ,
Ó Bruad. ii 140 . d. ¤ .i. grádh no annsa, O'Cl. In cheville:
desin fri déine ndile | lind mná Féile fírgile, Met. Dinds.
iii 290 . Note also: boi Astiages in t-ap | i n-anes a hocht
55trichat | co ronathraigh a dili | cir maith mac a ingeni, Lec.
77b14 (= co roindarb a d. ¤ , 44b30 , coro indarb a dil de, Uí
Maine (facs.) 101b13 .)

díle xsee díliu.

? díle adj(*dí-len-?) following: `dile' leanmhuin, Met. Gl. D 17
60(p. 24). ? is fada don té atá i néadach phurpuir is sróil dá
mhealladh ag an tsaoghal is ag tréigean d. ¤ na nórd `too long a
time has he . . . abandoned faithful following of ecclesiastical
instruction
', O'Gr. Cat. 604 (or to be referred to 1 dile?).

dílechtae n io,m. (dí + slicht? See Ped. i 84 . ) Later also díllecht.
65 díllechta (ón dá chéill) m., IGT Decl. § 2 . dílleachd, § 24 .
g s. in dilechtai , Ml. 29c8 . n p. in dilechtai , 29b5 . ammin di-
lachtai, 83c3 . bit dilactai, LL 120b26 . g p. inna ndilechtae ,
83c1 . one orphaned or bereft, orphan , also as adj. orphaned,
bereft: in dilechtai gl. pupilli, Ml. 29c8 . gl. orfani, 29b5 . mac
70dilechta gl. orbus Ir. Gl. 429 . nad mair M. . . . dilechta íath
Gáidel ngnáth, AU 942 . dillechta in slóg gan a comsid costa-
daig, TBC 5688 . maic ┐ ingena dilechtu, Alex. 1096 . fācaib
domun dilechta | dūrsab slōig Carmuin (leg. Ch.), Ält. Ir.
Dicht. 40 § 18 . bíathad cach ndíllechta (ndilliucht, LL), Tec.
75Corm. § 6.29 . leathtrom na n-anbhfann ┐ na ndileacht, ZCP
iv 418.22 . a máthair na ndílliuchta, LB 74a28 . dlegar de . . .
conus fortachtaige . . . do na dilechtaib ┐ do na fedbaib, PH
4158 . biadh an dan na dhilleachta the poetic art shall be an
orphan
, Misc. Celt. Soc. 414.4 . a chinn Bhriain | Eíre ad
80dhíaidh as dileachta, 146.4 . Buime an altruim . . . | 'na
dílleacht d' éis gach aoin-fhir bereft after everyone, Keat.
Poems 1170 . dílleacht gan díon-athair, TSh. 1170 . díonathóir
na ndílleacht, 5147 . do ba díllechta duthaigh Éle dia éis,
FM v 1584.12 . bean robadh port cothaighthe . . . fedhb ┐
85dilleacht, vi 2222.14 . an dílleachta ┐ an bhaintreabhach
bhías bhur measc, Deut. xvi 11 . fearann na ndilleacht the
fields of the fatherless
, Prov. xxiii 10 . diolacht .i. dilleachta,
O'Cl. beannacht bheag bhuidheach an dílleachta uaim,
Hackett v 12 . 's dilleachdain uile Fir Albann | colunn
mharbh air call a cinn, Rel. Celt. ii 313.32 .