Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


1 dál n o,n. I Apart,share :dál .i. rand, Corm. 14 , Tr. 52 .
50 daal lingua Hibernorum partem significat Beda i cap. i .
dál .i. rann, Cóir Anm. § 249 ; O'Cl.dáil .i. roinn,ib.This
is probably only an attempt of the grammarians to explain
the original meaning ofdál II. Similarly O'Flaherty
supposed the meaning prolesposterity.
55 II Adivision, asept,tribe; thelandinhabited by a tribe.
dál .i. rand.inde diciturDál Riata ┐ Dál nAraide, Corm. 14 ,
Tr. 52 . Only in tribe-names.g s. dáil:luid Patraic a
crích Dáil Araidi, Trip. 168. 5 (cf. ib. 164. 10 ).Dáil
Chaiss LL 354 e .d s. de Dál Araide LL 311 a 32 .
60 do D. ¤ A., ib. 349 c 39 .doDháil(sic)Chuinn, Rawl.
112 b 45 .a s. la Dál Mesi Corb, ib. 27 .—For the neuter
gendercf.tribe-names such as:Dál nAraidi( LL 311 c 1 ),
D. ¤ nAulaim( LL 331 b 6 ,f. D. ¤ nUlaim, Onom.),D. ¤
mBairdeni( H 3. 17,790 ),D. ¤ mBaiscinn,D. ¤ mBec Cuind
65( Lec. 128 ),D. ¤ ṁBuachalla( LL 331 a 44 ),D. ¤ mBuain
( ib. 349 e 61 infra ),D. ¤ mBuinni( ib. 331 b 16 ),D. ¤ mBundruini
( LL 331 c 5 ),D. ¤ cCais( BB 182 heading),D. ¤ cConchubair,
D. ¤ nDruithne,D. ¤ nDuibne,D. ¤ nEogain,D. ¤ fFiatach, D. ¤
nlmde( LL 318 c 21 , Expuls. 150 ),D. ¤ nIochair,D. ¤ nOengusa,
5 D. ¤ nUidne( Expuls. 149 .Dál Uidne mic Chonrui, H 2. 17,
p. 157 ),D. ¤ n-Uisce. Onom. CRR p. 109 sq. , p. 150 .—
For a list of territorial divisions beginning withDálsee
McNeill,Population Groups 65 , and Onom.
MOD.Dálin place-names.

10 2 dál n ā,f. g s. dálae,dála.a s. dáil.d s. dáil.pl. nom.
acc. dála.d p. dálaib.—n s.laterdáil.
I (a)Ameetingwith(fri):bái oc frithairi na aidchi
contuli tráth a dála IT i 126. 19 .ticc iarum in ingen
assa dáil, ib. 11 .ní arnicc Ailill a dáil, ib. 127. 18 .noco
15dernad ríu mo dál, ib. 224. 20 .Aas and nobidh a dalsom
fri Creid, Anecd. i 14. 25 .dál itir Aedh ┐ Cathal AU i 194.
2 .is truag in dál TBC 4098 .dursan do dál dédenach,
ib. 4036 (butdál 3512 is probably the vn. of the preceding
radáled).dálasdáil, Fianaig. 10. 5 .fil mo dáilse(mo dálsa
20 l.3 )fris innocht, Hib. Min. 77. 21 .docein doroacht do
dáil, Fianaig. 10 , 11 .inna cóic dáloi a ricfom .i. dál fri
cneid dál fri bás dál fri muintir nDé dál fri demno dál fri
hesérgi allaithiu brathæ CZ iii 455. 2 .atá ar ndal go ríg
na roth, ib. vii 304. 12 .druim re deman dál re Dia, Arch.
25 iii 306. 10 .dail fria cnes fria caemchichi LL 179 a 40 .
dogén airius dála frib ann PH 3008 .dál báis a meeting
with death
(cf. IV):co rosfargbais i ndáil báis, Death-tales
20. 8 .darsin ndáil i tiagsa .i. dál báis RC xiii 387 .ria
ndul i ndáil báis, MCgl. 29. 26 ; 81. 11 .conid foichlidhi do
30cachæn in dal derb ┐ an dal inderb... .i. dail bais, Ériu v
120. 1 .dál éco( = W.dadyl angheu)id. dochta do neoch
dálasdáil facbasdáil néco fri láim, Fianaig. 10. 5 .Cf. da
ttecmadh éc dála dam is ar méd grádha Gaoidheal, Reeves'
Adamn. 288. 3 .dál fo demi,v. deimebelow.
35(b)a hostilemeeting, anencounter: tiagam issin dail
sea do chosnam ind ḟir sea TBC 3258 .techt i ndáil ailt
Ulad is dal dia mbia pudar, ib. 3271 .ratfíat láich rat
láma noco raga ar dála, ib. 3053 .dian a buille dond a dál,
Metr. Dinds. ii 16. 4 . ...in debhaid dál adcíu, Arch. iii
40297. 1 (cf. bág atchíu, 294. 19 ),cf. 297. 7 .cia robói
do dál ri nech robí do dál dedenach, TFerbe 453 .meni
thæth...lemsa man dailse CRR 8. 14 .gair ri dogur dál
ri dimbuaid, ib. 44. 22 . LL 195 a 39 , 43 .ropsat liri a
ndála ropsat láma trena, ib. 46 a 19 .gan dáil gan glíaid
45 CZ viii 229 st 7 .dáil glecach gonach, Cog. 158. 4 .dál
díbeirge, Lec. 353 b 24 .druideamaoid na choinne san dáil,
Oss. i 128. 3 .is nach cuibhe dhuit gan seasamh le
Daolchiabh a ndáil, ib. iv 154. 28 .dob iomdha buille ┐
béim san dáil, Stowe-MS F iv a,p. 78. 6 .gur bhain lena
50chloidhiomh san treas deich ndála asa chorp caoindheas,
ib. 9 .dál-ingabáil avoiding of battle MR 294. 17 .
prep do dáil towards,against :ná toraig dot dáil in bé
thondgel LL 147 a 6 .eirc...┐ finnta latt cid thacras
Déicc diar ndáil PH 1042 .
55 prep i ndáil n-(acc.) towards (cf. i comdáil n-,i coinne):co
ti a ndrong im dhail sea, Fél. Gorm. Aug. 19 .totáisiu
imbarach im dailsi IT i 126. 17 (cf. l.2 ).do fóidiudsiu
im dailse, ib. 126. 25 .cía so thú dodeochaid im dáil, 127.
20 .dul it dail, 128. 1 .tinóilid a slóghu libh im dáil-si.
60 CCath. 1358 .intan ba mithigh do dul ina dáil IT 126. 6 .
luid ina dailseom, 126. 20 (cf. l.7 ).tráth a dála totaet
Étáin ina dáil , 127. 16 .tic ina dáil, 127. 2 .ní bá rí
noco tí nar ndáil LU 119 b 11 .ní thíset nar ndáil LL
308 b 1 .is mochergech in læch radáil nar ṅdáil TBC
65 3296 .in fer thic it dail, ib. 3075 .techt i ndáil, ib. 3270 .
tancatar...i ndáil in chatha to the battle TTr. 1841 .tair im
dáil, Ériu v 223. 69 .rachaid misi a ndáil éga, Anecd. i 39. 17 .
gan ergi ina dail, Fen. 234. 14 .Danuib ria [n]dess sair
na dail(sc. the river Don), Rawl. 78 b 19 .tuic inní atá id
5dál SG i 18. 40 .dul i ndail chuirp Christ PH 5340 .
ní doilge leiss dul na dáil andás i ndáil cech bíid chena, ib.
5348 .manip amlaid tiasum i ndáil na hédparta mori se,
ib. 5349 . Very frequent in Ossianic poetry:ar eagla feirge
chur na ndáil, Oss. iii 282. 7 .rochuimhnigheas ar theacht
10am dháil, ib. 248. 11 .an dís úd ag teacht na ndáil, iv 96. 2 ;
254. 2 .asa dtigeadh nach iad na dháil, 126. 12 .tionól
do bhuidhean ad dháil, 68. 2 .ag triall na dháil, 250. 7 .—
triallaidh im dháilse na huile ṡanntuigheas me, TSh. 52. 7
(similarly 245. 18 ).tiocfad id dháil, ib. 4. 34 ; 74. 13 .
15 fógair dhain teacht id dháil arna huisgib, 60. 24 .ag teacht
na dháil, 66. 35 ;cf. 248. 21 .rachad i ndáil mathar féin,
244. 17 .gurab gan ḟios tiocfas i ndáil an duine, 74. 12 ;
74. 14 ;cf. 90. 7 , 192. 29 , 206. 2 , 244. 17 .
prep i ndáil(dat.) near,alongwith(cf.II),cf. i comdáil.
20Mod.i ndáil le near, Aran and W. Conn. ( GJ xxxii 128 );
in mod. MSS sometimesa ná le.im dhail ad dirim,
Fél. Gorm. March 22 .Petar Subhne Seuer...co deghmin
nar ndailne, ib. Jan. 11 . PerpetuusCathub...nar ndailne, ib.
Apr. 8 .sciath rígh Teabhtha seo na dáil together with it
25 CZ viii. 227 . —Frequent in Ossianic poetry.im dáil:Fionn
san ḟiann gan stad am dháil, Oss. iii 290. 16 .dá mair-
feadh Conán am dháil, iv 22. 27 (am chomhdháil, vi 14. 22 ).
iv 80. 3 .it dáil:an bhfuil Fionn san ḟiann ad dháil,
iii 248. 27 .ó tá truagh as taise ad dháil, iii 274. 27 .
30 beidh ad dháil Aodh Beag, iv 74. 3 ; vi 26. 15 .(in)na dáil:
rochuir chugam an tṡáith aráin as deoch na dháil and a drink
together with it
iii 278. 24 .is leor do ṡeanoir an phian
mar atá as gan tuilleadh na dáil without adding to it
iii 286. 3 .dothriall annsúd aran bhféinn Oscur as Aodh
35na dháil, iv 82. 18 .gan sluagh ná tóir na dháil, iv 120. 3 .
ní iarann (sc.Dia) tóir catha go deó na dháil, iv 122. 22 .
(in)nár ndáil:san ḟiann uile nár ndáil go dlúth, vi 10. 2 .
dḟág sinn uile faoi gheasaibh na dtuile nár ndáil, vi 48. 10 .
(in)na ndáil:gan teirce a bhfonn na ndáil, iv 140. 36 .
40 prep imm dáil n- around,near,alongwith:beit mom
dáil cen dimbaig Cionia chaid, Fél. Gorm. Apr. 3 .beit
móm dáil in dremsa, ib. Apr. 27 .
prep ó dáil awayfrom:an ḟiann óm dháil ar cheal the fiann
being gone from me
Oss. iii 276. 2 .
45 II Ameeting,conference,assembly,convention; alegal
meeting,court . Often connected withairecht,(com)tinól,
óenach,terchomrac,tochomrac. For-dálas a collective
suffix seeban-dál.dál .i. airechtut estrobbé uas bar
ndálaib( = Fél. Oeng. Ep. 63 ), O'Dav. 644 .dál as chomtig
50fri dáma, Thes. ii 329. 1 . Frequent in the Laws:caite
dail? ní adgelltar .i. in leth ingellus neach dul ┐ muna dech
biaid smacht urcraidi dala uad ... mada ndech noco nuil
smacht urcraidi dala uad, Laws iii 330. 1 .fuírech i
ndail i mbi ri, ii 128. 19 .do les dala nó airechta, ii 214.
5517 .teora tomaltu ata córai do ríg fora tuaitha oenach ┐
dal do cundrech ┐ tocomrac do chrich, iv 332. 17 .co
dail críchi búi la tri cenéla saera a territorial meeting
i 78. 17 .athgabáil dechmaide fil...im cach ndail críche,
i 192. 11 .im lot do aibinne .i. do suide dala thy convention
60seat
i 170. 15 (cf. dálṡuidebelow).má teccmai líth laithe
nó dail no thochomracc tuaithe, v 396. 21 (gl. l.25 :dail .i.
oenaigh).fri gell fri dail fri dígail, ii 268. 16 .bla dúnad
dal, iii 240. 22 (cf. is immi conéirgitis fri dala ┐ dúnada
RC xiii 373. 4 ).dal .i. in dal ima comtinoilter ann, Laws 25
65Comm. .timtach fir is gnáth a ndáil, v 238. 19 (.i. a
ndail aonaig, ib. 242. 17 Comm. ).iar tiachtain dóib don
dail ropritchad soscéla Críst dóib, i 14. 15 .—is fairsing a
ṅdálsom, Fél. Oeng. Oct. 28 .attecham na hóga doairset
ar ṅdála, ib. Sept. 20 .robrúithea i ndálaib, ib. Prol. 33 .
5 it ruama co ndálaib co cétaib co mílib, ib. 211 .noddlo-
maim fíad dálaib before assemblies,i.e.openly ib. 133 .robbe
uas bar ṅdálaib, ib. Ep. 63 .addreset na degḟir...mor ndalaib,
Fél. Gorm. Apr. 22 .is iatso ríg bátar isin dail sin IT i
212. 26 .rohordaigeadh smachta ┐ rechta ┐ dligheadha...
10isin dail sin, ib. iii 198. 22 .Feis Temrach...┐ fir nÉrenn
isin dail sin uili, ib. 198. 25 .nach dal ┐ nach oirecht con-
rísar la túathu ┐ rígu, Ériu ii 210. 5 .terchomrac dagdaoine
dala menci, Tec. Corm. 3 .fá ma nadhmolad fiad righaibh
isnaib dálaib, Arch. iii 294. 4 .ó dosnectar ina ndalaib,
15 ib. 298. 3 ,cf. ib. 294. 24 .is ferr(var. lect. maith)cech
dal dia tic síd LL 147 b 26 . (fir Hérend)i noenbaile
┐ i noendáil ┐ i noentochim TBC 820 .intan nothéigmis
don dáil, Festschr. Stokes 3. 12 .i ndálaib ┐ airechtaib ┐
i comthinoltaib læch ┐ clérech FA 31 .isé dano (forcetul)
20nopridchad i mmórdáil fer nÉrend, ib. 32 .Ériu co nimad
ndála(g s.) FDG 532 .dochumm na dála, Three Hom.
60. 14 .boi dail (sic) mor la Bretnu...luidsom don dail,
Lism. L. 48. 3 .ocht neascoib deg ar tri cetaib isin dail
sin, MacCarthy 284. 19 .egnaidh Insi Fáil do díth a dáil
25nGaeidheal FM ii 602. 12 .cen luige do thabairt fo dáil
ar domun PH 2684 .amal dogniat inna brécaire i ndálaib
┐ i ndairechtaib, ib. 5947 (cf. 6055 ).
aes dála advocates :mná nád éta urlabra .i. ná fuair
aes dala, Laws v 252. 26 .
30 dál brátho, in dál mór the lastjudgment :bid mou
a onóir i ndail bratha PH 1601 .is imalle ticfat i ndáil
brátha, ib. 1652 .co nérius fén...i mórdáil lai brátha, ib.
3444 .bidat marthanaig...co mórdáil bratha FA 6 .co
tí in dál már, Arch. iii 313. 17 .
35 III Alaw-case, acause,case; adispute,controversy
(W.dadl debate, dispute):dal .i. cainginut estdal dia
ngetar a mbrugh .i. is caingin dia ngetar, O'Dav. 586 .
ó bus tar muir ticfa dacra a dala a roga brethemon i
nÉirinn dó, Laws i 6 22 .isé is fiadh naise imna dálaib
40ima fuiglither he is witness in the cases which are decided
H 3. 17, O'D. 580 .aes dála advocates , see II.dala ile
fri aes cerd RC xxvi 40. 1 .is amnus dam beith isin dail
sin itir dia ┐ duine, Laws i 6. 25 .imodcuiri fein it [d]alaibh
act for thyself in thy causes IT iii 200. 29 .is mór nodcuiri
45┐ nodgabai féin id dhalaib, ib. 201. 1 .nír bo chucumsa
robo chóir dál inna caurath sin do thabairt FB 56 .bretha
córa for cach dáil ised dlegair do cach ríg, Rawl. 158. 9 .
gan dáil gan gliaid gan gaisgead CZ viii 229 .na tagra a
dáil co fergach CZ vi 271. 24 .dál do gleod to settle a controversy,
50decide
.bid aingcess la hUltu in dal so do gleod
FB 16 .ní gleter dála lasna Déisi acht ind aidchi, Trip.
208. 23 .noglédís dála BR 6 .ar ndemnigud a ndála ┐ ar
cinniud a caratraid, TTr. 1764 . court :cuisnit .i. cosnait
.i. cosnam dala no cos na dála forsa nairisethair in dálaige,
55 Cormac s.v. cuisnit .
IV (a)Ajudgment,decree,sentence,award,ordinance,
law :dáil .i. dlighedh. gach uile dail tobhaigh is maorti-
gherna H 3. 17,p. 167 .ni techtat for dail is for dail a
ndligid(.i. is for dail na haili ata doib ani dlegait, 146. 11 ),
60 Laws i 144. 22 . Similarly 146. 10 .dál Dé SR 3891 .
do ḟochmarc a dhála imon caingin sin IT iii 200. 27 .ná
rop guach do dál LL 148 a 30 (= KMMisc. 260 st 6 ).ná
rop dál co nattail, ib. 147 a 53 .conid sí dál forsṅdesid, ib.
163 a 45 .iar ndáil dligid, ib. 163 b 2 (= Todd Lect. vii 4.
6528 ).ma daime dáil ṅdligid dún, ib. 209 a 53 .corbom etal
risin dáil, ib. 374 c 19 .roptis fíra mo dála, ib. 307 b 28 .
ní theilgset dáil ná dliged, 10 b 18 .rachunig ba fír in dál:
a ainm arin cnocc comlán, Metr. Dinds. ii 72. 11 .meni
digius guigfitir dala fer ┐ fírfaitir briathra ban TBC 560 .
5 in dáil adcluine así in cóir, Acall. 599 .da tísadh fo breith
dála, ib. 2384 .is ann cachain in dail nasdadha do Gaide-
laib RC xii 116 .fuirech re dál rígh nime CZ vii 301 .
mesrugud for dalaib Dé ní tarda nech for bith cé, ib. vii
307. 12 .i tucsin dála na ndéi ┐ derritiusa nimi robui sen,
10 CCath. 998 .in cogar dorigneabair léigid damsa ar dáil,
Fen. 182. 8 .—Prov.ferr dála ina deabaid CZ vi 260. 18 .
dál báis sentenceofdeath (cf.I above).tucsat dal(dail
LL 299 b 45 )báis(dáil mbáis CS 26. 10 )forsin ríg LU
118 b 35 ( Trip. 566. 25 ).tucsat na dúle dáil báis do
15Loegaire LL 299 b 40 .—Here also:dala talione.i. o eruic
...dal didiu arindi asrenar do cach iarna ngním, O'Mulc.
291 .
(b)anagreement, acontract,covenant;espousals;
betrothal:dálagl.ceart daingin orra, Eg. Gl. 243 .dála
20.i. mionna, O'Cl.naidm a cor ┐ a ndála TBC 2249 (YBL).
dúle Dé darstánic dáil, Bor. 40 .dosgní didiu Concobur
a dail(betrothal)le Subaltaine, Thurn. Zu Ir. HS 43 § 6 .
na deun banais iar ndáil o thús corghais go mioncháisg,
Donlevy 116. 14 (with solemnityDonl.;with solemnity or
25public proclamation, as of marriage
Dinn. s.v. dáil ; with this
meaning still in use in Donegal).—Cf. athair dála he that
delivers the bride or bridegroom to be married
P. O'C. ,
the bridegroom's man O'Br. dáil statute,treaty,contract,
covenant,alliance P. O'C.
30 V(a)Acase,matter,affair,state,condition,circum-
stance :in dail eile fores é a leth acobar a geill aga fuasluga,
Laws i 282. 27 .rofitir Ádam a dáil SR 2029 .ba
aingcess laiss in dál dodfánic FB 58 .inniss dam gach
dal ret leass co nderntar lim do leges IT i 123. 16 .dal
35bróin is milti do Moen LL 33 a 32 .sírechtach dál in bith
cé, Ériu v 211. 5 .scarad friu bid dál éicne, ib. 210. 1 .
ingnad dal(cheville) RC xiii 74. 3 .dál cen séna(chev.),
Arch. iii 295. 15 .dál arcanai(cf. mud arcanai 298. 5 ), ib.
297. 11 .dál nad bine, ib. 15 .is dál deimin, ib. 28 .conad
40hé a saebforcetul sin fodera dósum dúscad cacha drochdála
MR 166. 23 .innsaigeas hua Ainmirech im dáil nach dlig,
ib. 158. 6 .ór thaitnid frim do dhála the manner of thee
(O'Gr.), Acall. 645 .rob olc a ndála ┐ robuaildis mná,
Anecd. i 46. 16 (D).in dails[e] ga trialltar lib, Fén. 350.
4517 .uair is minic fásus irchóit desnadudh ┐ dimḟuirech
na ndál nurlumh dogrés from delaying and procrastinat-
ing things always prepared
CCath. 551 .do rédugad ┐
dordugad dhál eglasdacdha ALC i 262. 29 .ná len don
dáil fora tái do not persist in the course you are pursuing
50 Aen. 580 .iar ccríochnucchadh a dhál ndoṁanda don iarla
having settled his worldly affairs FM vi 2234. 30 .iar ccor
dal niomdha na leith having brought many other charges
against him
ib. 2142. 21 .gan dáil a rochtain for ccúlaibh
without knowing whether they should ever return ib. 2358 ,
55 cf. mar nách biadh dáil imthechta aca, Celt. Rev. iv 206 .
dobeir (cuirid) for dáil mbicc he makes littleaccount
of:doradsom for dáil mbicc ┐ for neiṁní fuighle na nuasal
FM vi 2124. 25 .rogabsom for neiṁsnim do denam de ┐
ica chur for dail mbicc ┐ for neimfni to treat it as a small
60matter
CCath. 5014 . —tuc a ḟis lat gach dál fora mbiat,
Marco P. 97 .iseadh is dáil dona mnáib this is the way
with women
Keat. ii 5323 .an fíreolas atá aga seancha-
dhaibh ar dhálaibh a sean, ib. i 104. 12 .dáil na foirne
áitigheas í(sc. in críoch), ib. i 2. 4 .da madh linn gach
65ní ar domhan...folamh ár ndáil fa dheireadh, TSh. 167. 8 .
do bhrígh gurab ionann bhur ndál, 105. 14 .ní thuigid
...gurab ionann dál don duine ┐ don ghort bheantar, 73.
24 ; similarly 4. 7 ; 4. 15 ; 7. 21 ; 21. 32 ; 65. 14 .dáil
an pheacaidh, ib. 260. 8 .is iontuigthe gurab saobh an dáil
5don druing, 130. 11 .nó fós dáil na speile ag buain an
ḟeoir, 73. 26 .ni hiongnadh an cholann do bheith tréith
ré méid a duaidh ┐ a doghrainge óna dálaibh sin for
these reasons
82. 24 .is minic ṁothuighmid duadh na
dála sin ag buain rinn féin, 84. 18 .don druing rér bhean
10dochar na dála so, 152. 5 .gan anacal air ná dáil chabhra
na chionn, 31. 25 .ionnus nach bí dáil chabhra na chionn,
254. 28 .dál nóentuma lot of virginity Metr. Ds. ii 58. 12 .
Probably here:intan rosiacht cusna dála dédenchu do
when his last hour had come PH 6602 (butcf. deden-dal
15 the last tryst);cf. s.v. dedenach.Personified:slán riot a
Ḟinn...slán riot a ṡárdháil na gcríoch, Oss. iii 256. 7 .
don dáil sin by thisoccurrence, on thataccount ML
8. 28 .
ó nach dáil innach dáil in any way:is nemphní ┐
20is nemada lind tregdad in talman ó n.d.(o nach nd.R),
Alex. 859 .ní chuindig nech fortacht o [a]raile innach
dail(o nach mudhR), Alex. 845 .i ndeired na dála
at theend,finally , a common modern idiom. Trí Préach.
7 . Páidín 15. 22 .
25(b) circumstance,event,adventure,course,story :tánac
dia innisin duitsiu mo dala chucutsu siar LU 41 a 1 .is
fuilled nága dála in da ingen LL 297 b 3 .admaim ar
in rechtaire a dhala in chlaidib the story of the sword
IT iii 201. 28 .oca iarfaigid cindus douicemni dála geni
30Críst LB 139 a 8 .Crístt mac Muire mó gach dáil(d sg.)
CZ vii 303. 19 .roinnis Fionn dóib dáil an echtra sin,
Tor. Dh. p. 206 .
prep fo dáil, fo dála asregards,concerning :rochuir
techta uadha go Cormac fo dháil na corma ITS vii 61. 33 .
35 fáitsine do dénam don ríg fo dala a ingeni ML 154. 11 .
prep im dáil, im dála:dochuatar i comairle im dáil Stephain
LB 229 b 7 .innis daṁ an ḟírinne um dáil an ṁacaoiṁ
ITS v 164. 6 .nimdana...imma dala mo degríg SR 2070 .is
de bói in comthinól sin occo im dála na creitmi LU 117
40b 23 .nuchumtha ní rádim de im dala mic Deichtire TBC
801 , 1484 .gnísit comuirle im dalai and óglaich RC xii
80. 9 .um dala reatha na gréne, ib. xiv 365 .dorala do
Andromacha aslinge dúaigh do ascain im dala a fir, TTr.²
1128 .mina abarthi fír frium im dála in chroind roḟalchubar,
45 LB 232 a 22 .ata ingantus...acainde imat dalasu cindus
rucad tu asin carcair, ib. 224 a 58 .indisidh in scél cétna im
dála in claidib IT iii 201. 30 .asin libar rosscríb imm dála
na caingene fuil acaib PH 21 .amal roscrib...imm dalai
paisi ┐ césta himáigine Crist, ib. 28 .inní rofaillsig Dia
50dam im dála chuirp Stepháin, ib. 1487 .
Often onlydála:dala immorro Eochada IT i 122. 11
(= TE 8 , Eg.).dála na dá bhanchaointe TBC p. 879 n.
dála Ḟinn dobhér sgeula ós árd, Tor. Dh. p. 66 .dála an
abbadh, TSh. 140. 1 .dála ríogh na Sorcha ITS x 82. 5 ;
55 110. 8 ,cf. ib. 76. 30 ; 84. 11 ; 88. 1 ; 92. 15 ; 114. 21 ; 170.
28 . Keating ii 47 , 253 , 363 , 1262 , 3098 , 6071 ,&c.
do dálaib:bae in rí fo glámaib gné: do dálaib a
aislingthe SR 3278 .do dalaib ind escra sin, ib. 3580 ,is
derb ní tuilter do de: do dálaib na comrainne LL 14 b 14
60(=do dhaltaib BB 42 a 26 ).
VIAstrol.aconjunction :dail go soirb re seachtmad,
MS-Mat. 72 .
PERS.Gilla na nóg mac Dál-re-dochair ALC 1281 .
LOC.:Cnoc na Dála, Dinds. 132 .Cnoc Dála, Sliab Dála,
65 P. O'C.
COMPS. generally = meeting,assembly . (a)attail another
meeting, another decision,ban-dál,dam-dál,deden-dál,deg-dál,
dóer-dál,droch-dál,écen-dál,gó-dál,grían-dál,min-
dál,mór-dál,olc-dál,ríg-dál,ro-dál,tiug-dál; (b)dál-luc,
5 dál-ṡuide,dál-tech,q.v.—MOD.dáil,g s. dála. i ndáil
towards.dála as regards.dálta,dáltha mar just as.