Print Edition

A B C D1 D2 E F G H I L M N O P R S T U


dásachtach o-ā,adj.deriv. fromdásacht: mad,insane,
furious ;subst. m. amadman,lunatic ;f. amadwoman.—
10 g s. m. dásachtaig,dásachtaid(Munster spelling), Laws i 44.
1 f.b. ; 268. 3 .a s. f. dásachtaig, Laws ii 406. 20 ;dásach-
taid, 356. 28 .d s. f. dásachtaig LL 189a6 .n pl. m. dássactig
Wb 12 d 36 (adj.) ; Laws iii 10. 18 (subst.).dásachtacha
ML 138. 32 . PH 1820 (adj.).voc. pl. dasachtaich Wb
15 19 b 3 .d pl.anddu. dásachtacha(adj.) LU 80 a 32 .
MR 226. 7 .—COMP.-dásachtchu, Mil 60 b 2 .ADV. co
dásachtach.—It translatesLat.insanus, insensatus.
I Mad,insane .nonne dicent quod insanitis, gl.ished
asbérat it dássactig in dóine hísiu, Wb 12 d 36 .O insensati
20Galatae, gl.dasachtaich, Wb 19 b 3 .óir tairrngidh sé go
dásachtach like a madman Bedel2 Kings ix 20 . — mad,
abnormallyfurious,rabid :dam dásachtach a mad
(furious) bull, a mad stag,tarb dásachtach a mad bull.
is andsin imidrubart forsin sluag amail rotharb ndasachtach
25dia tabar drochbéim, Ériu v 240 l. 149 .tanic Achil fó
ṡluag na Moesiánda amal tarb nd. ¤ (ndasachacht,MS) dia
t. d., TTr. 729 .romgebsea ferg iarsin ┐ dongní daṁ
dassachtach dím BB 454 b 38 .trí caoga daṁ d. ¤ ITS vii
15. 10 . Transf.maic Feidilmid daim dasachtaich, Rawl.
30 152 a 33 .bó dásachtach a rabid cow:bennachais in
mboin ndasachtaig ┐ ba cennuis iarsin amal chæirig, Lism.
L. 100 . Three Hom. 8. 26 .ech dásachtach a mad horse,
a fierce horse
:for dá nechaib diana dremna dásachtacha
LU 80 a 32 . METAPH.is truagh an daille ┐ an dorchadas
35doiléir dásachtach...thig don ṁeasgán ṁearbhaill úd(i.e.
do choir na drúise), TSh. 154. 3 .
Subst.(a)dásachtach o,m. Amadman,lunatic,
onepossessedby a demon, one upon whom the magic wisp
has been thrown(dásachtach .i. fo tabar dlái fulla, Laws ii
4046. 3 ; iii 12. 3 ) ; translatingLat.insanusand often connected
with such words asbailedach,báith,dochonn,drúth,mer,
óinmit.cuibrech dasachtaid securing a madman Laws i
268. 3 .ní bí in dásachtach fri æicṅdach (sic leg.) ar ní
irmadadar, Wb 28 a 21 .ní gaibther athgabáil drúith ná
45dásachtaidh ná oin ná oinmiti ná haimbil, Laws ii 44. 1 f.b.
lánamnas genaig mer nó dasachtach fri drúth nó dásachtaig,
ib. 406. 19 .lánamnus genaige .i. doníther tre gen og mear
nó dasachtach fri drúith nó dasachtaid, 356. 28 .báith
bailedaig drúith dochuinn dasachtaig, iii 10. 18 .boí dá-
50sachtach isin tsléib nooirced na cuitechta quidam insanus
Lism. L. 1528 . Todd L. v 80. 2 . Also of animals.—(b)
dásachtach ā,f. Amadwoman, afemale lunatic :frí
dasachtaig,-aid, Laws ii 406. 20 ; 356. 28 ,v.above.cethrar
do dháinib galair...duine abrachtach ┐ dásachtach ┐ dall ┐
55clam, Todd Lect. v 26. 6 . Lism. L. 1440 quattuor aegrotae
...energumena.roinaitcestar spirut deamnata i naraile
sruthmáthair...rogab in dasachtach sin for taircetal, CCath.
1060 . —A mad cow, a cow possessed by a demon:dástaigther
immon ṁboin co romarb .v. bú aile .i. demon dochuaid inti.
60dodiussaig som dano na bú ┐ ícais in ndássachtaig, Trip.
12. 29 .
IITransf. ofone who behaves like alunatic, a wildly
foolishorimprudentperson; emphasisedér-dásachtach;
translatingLat.amens:sed nequaquam eritis tam amentes ut,
65 &c. , gl..i. ǽrdasachtaig, Mil 18 a 13 .a Ner lái uait na
dóine dásachtacha so put away from you these fools(viz.
Peter and Paul) PH 1820 .atbar dásachtaig fén iarsinni
nat bí do réir Dé LB 212 a 10 .
III Beside oneself with anger, furious, violent; con-
5nected withallta,borb,dian,díscir,dreman,fíchmar,
garb.Synon.withdreaman, For. Foc. 110 .Dauid dian
dássachtach SR 5890 .in duine dian d. ¤ , ib. 6236 .dá-
sachtach (dásachtMS)borb díscir deanacht garb fíochṁar
allta, Eg. Gl. 216 .ag dianasgnaṁ dona dúrṡlógaibh
10dásachtacha dochum Doṁnaill MR 226. 7 .rachoṁḟaic-
sigsetar cách dá chéile co díchéill ┐ co d. ¤ , TTr. 594 .
echlach side diandreman d. ¤ dona dígair debthach YBL
177 a 9 .badb díscir dian denmnetach d. ¤ dúr duabsech, Cog.
174. 7 ; ib. 158. 9 .trí deichneabhair dhiana dhásachtacha
15dhá ḟóirithin ML 138. 32 .is borb dásachtach aneolach cech
duine ón gentligecht PH 720 .a dhuine buirb dasachtaidh,
LFl. 17 b 1. 8 .dá lenṁoin go díscir d. ¤ , 23 E 26 p. 286. 27 .
dám d. ¤ RC xxii 45. 4 (probably subst.).—METAPH.co
creitt uraird dírig drésachtaich dasachtaigh LL 189 a 6
20(descr. of Cuchulainn's chariot)....air na bhrosdughadh ┐
air na ghríosughadh le tuile dhásachtaig an drochṡompla,
Donl. xviii 23 .Cf. RC xix 138. 6 .
IVIn a good sense:filled withenthusiasm,spirited :
urduil ind éin déin dásachtaigh risi ráiter in dreollan CZ vi
25284. 22 .
V Extravagantlypresumptuous :má thig duine go
dásachtach ara choṁarsain dá ṁarbhadh le ceilg,Bedel
Ex. xxi 14 .dásachdach presumptuous, Lhuyd.
COMPS.:derg-d. ¤ ,dian-d. ¤ ,er-dásachtach.
30 Obs., but given in most mod. Ir. and Sc. dict.

dásachtaid n i, derivative fromdásacht(cf. díglaid:
dígal), translating Lat.furia.Synon. fúir,úir( FDG 235 .
MR 166. 21 ).pl. dásachtaidi theFuries :trí dásachtaide
ifirn .i. Alecto ┐ Dissipone ┐ Megaera, CCath. 4179 .

35 dásachtaige n iā,f., abstract ofdásachtach=dásacht.
I Madness,insanity :┐ hícais in dasachtaigi, Todd Lect. v
48. 1 . II Fury,fierce impetuosity . Of a fight:ri dasachtaigi
na debtha LL 226 a 29 .le déine ┐ le dásach-
taighe an deabhtha OT 52. 7 . Met. of a river:sruth aduathmar
40a rith fai...┐ atá dá dhasachtaighi (v.l.dhasachtaidh) nach
láṁann bád ná long dul air RC xix 138. 6 .Cf. Donl. xviii
23 .—O'R. Dinn. Obs.

dásachtaigidir v dásachtaigthir g(dásacht), used like
dáistir:d. ¤ imbi he becomes mad, furious.dasachtaighther
45imorro im boin isin mbúaili .i. demon dochúaidh innti,
Lism. L. 96 .pc. dásachtaigthe Lat.furiens:qualia uisa...
furientium,.i. dasachtaigte, Thes. ii 4. 37 . — Lateract.:
rodhásachtaigh uime aṁail tarbh trodáin dia ttabharthar
drochbhualadh CRR 96. 5 ,v.l. rodhásachtadh(rodá-
50sachtad?).

Dascuir npr. m. D. ¤ mac hIngardail BB 178 c 33 .

dasian nthe Irish rendering of Gk.δασεαν(a s.),spiritus
asper; Gk.ει, then, in the Old-Irish schools was pronounced
as Ir.i. —in latitudinem .i. i ndasian .i. i mbucai nó lethit,
55 Sg 3 b 13 .latitudinem in spiritu .i. i ndasian nópsilites ,
ib. 3 b 16 .sinistram [partem H litterae] aspirationis
[notam habent] .i. dasien, ib. 17 b 5 .aspirationem ubique
seruauit .i....ní comarscaiged dasien the spiritus asper has
not been changed
ib. 205 b 2 .

60 dass n arick, astack ,v. daiss.

Dasson gen. npr. macDasson , Rawl. 155 a 39 .

dastaid: v ní rosribhlaingesdair C. beth ima brathbuille-
dhaib Lóich Móir ┐ dastaidh(conattachtLL)in ga bulga
ar Lægh TBC p. 317 n. 1 ;┐ d. ¤ probably forsdasataid
65(conasattaig):he asked L. for the ga bolga.