úsáid

Cite this: eDIL s.v. úsáid or dil.ie/43308

n f. use, custom: usage, use, utility ,' P. O'C. : mar do-ghní an Eaglais úsaid dí, Corp. Astron. 10.12 . chum úsáide neamhghloine ar bith, for any unclean use ,' Deut. xxvi 14 . ar gcur trill dá mhaoth-aimsir thairis dó i ngnás ┐ i n-úsáid fhiadhaigh gacha hilphiast, E. O'Cl. 3.2 . baistear an mac sin iaromh do ghnáth ┐ d'úsáid na heaglaise, 1.9 .

úsáidemail

Cite this: eDIL s.v. úsáidemail or dil.ie/43309

adj i usual, in use: mí úsáideamhail `a calendar month,' Corp. Astron. 10. 10 . mí úsáideamhail an mhí dá ndéantar úsáid insa gcailindeoir, ib.

Úsaile

Cite this: eDIL s.v. Úsaile or dil.ie/43310

npr. m. Auxilius: a s. forácaib Úsaili i cill Úsaili, Trip. 186.21 . Cf. Usailli moccu in Baird, Mart. Tall. Aug. 27 .

úsaire

Cite this: eDIL s.v. úsaire or dil.ie/43311

Forms: úsairidhe

n m. a usurer: Begley-McCurtin . ní bhía tú amhuil úsuire ris `as an usurer,' Exod. xxii 25 . pl. úsairidhe coitcheanna, TSh. 5126 .

úsaracht, úsairecht, úsúracht, úsúirecht

Cite this: eDIL s.v. úsaracht, úsairecht, úsúracht, úsúirecht or dil.ie/43312

Forms: usuireacht

n ā,f. usury:

(a) n s. in tres gné don gait .i. usaracht édáil 'ca dénum do díth do chomarsan, PH 7565 . is messa in usaracht na'n gadaigecht, 7573 . ni hed amáin ata égen ┐ gait ┐ úsaracht fon aithne-si, acht ata in tshímóntacht, 7591 . a s. ata d'ulc ar in símontacht sech in úsaracht, 7594 . g s. i cúis na husarachta, 7578 . os as a chennaigecht dob áil le fer na husarachta dul a mbisech, 7584 . berid fer na husarachta ní cosaird ┐ cen fhis o na comarsannaib ..., 7575 . oc fir husarachta, 7587 .

(b) a s. ... co rab gadaige cech oen dogní úsairecht, PH 7570 .

(c) tuitfid lucht an cnúasaidh | a n-úsúracht 'sa n-ēithech, ZCP x 50.21 (Laud 615). usurachd (defined as taking interest for money lent), Parrth. Anma 175.2 , 4 . fer úsúrachta a usurer , Mac Aingil 117.7 .

(d) usuireacht, Luc. Fid. 109.14 . ná glacsa úsúireacht nó biseach ar bith uadh, Levit. xxv 36 . ní mó chuirfeas tú úsuireacht air, Exod. xxii 25 . g s. ré cosc siomóntachta is úsuireachta, Keat. iii 5585 . an té nach ccuireann amach a chuid airgid cum úsúireachta, Ps. xv 5 . ag dēnamh úsmhuirichta Celtica i 223.449 .

us(s)arb

Cite this: eDIL s.v. us(s)arb or dil.ie/43313

n death: ri rondet dousairb (.i. do bás) nUltaib (dousarb ar ultaib v.l.), Ériu ii 5. 12 (Amra Con Roí), hence: usarb .i. bās; unde dicitur isind Amra (v.l. amrath) C[h]onrōi: rī rodet dousairb ind-Ulltoib .i. rodet do Ulltaib a bās, Corm. Y 1267 . ussarb ut dixit, quasi ass-arb .i. asa orba beres nech fae, 1300 . `usarb' bas, Met. Gl. Ff. 65 . For etym. see Stokes, KZ xl 250 .

úsc

Cite this: eDIL s.v. úsc or dil.ie/43314

Forms: usc, úsg

n lard, fat: usc ` grease, fat, sap, juice pith also gum incense vulgo usca,' P. O'C. úsg, IGT, Decl. § 96 . curtar úsc con ┐ sinnaigh ┐ mathgamna ┐ cait ... ann `dog's ... fat' (a medical recipe), O'Gr. Cat. 184.32 .

usca

Cite this: eDIL s.v. usca or dil.ie/43315

n in a list of agricultural implements: aicme ailme .i. arathar, ord, usca, epit, indeoin (the vowels in Ogam tírda), ` heather-brush (?),' Auraic. 5728 .

úsca

Cite this: eDIL s.v. úsca or dil.ie/43316

n lard, grease (< Lat. axungia, Stokes, Arch. iii 214 ; Meyer, Aisl. MC, Gloss. s.v. ): usga, tuis, boladh, tócht, Kirk ( Eg. Gl. 615 . For meanings here cf. P. O'C. cited under úsc). usqa quasi susge .i. geir suis (.i. na muici), Corm. Y 1286 . tumud na cainnell a geir ┐ uscca in carna `the candles to be dipped in tallow and the grease of the flesh meat,' Laws ii 252.2 . g s. loch do braisig belaiche | fó barr úscai olordai `under a cream of oozy lard,' Aisl. MC 37.31 (=uscu 121.2 ). tar tibrén úscai olorda, 85.19 . ic gabāil ēisc ... dona dubān smera, cona riamnaigh uscai, cona slait geired, 122.2 .

úscaide

Cite this: eDIL s.v. úscaide or dil.ie/43317

adj io-iā (úsca) lardy, greasy: āssaidh in dubcheō uscaidhe immund, Aisl. MC 121.33 . co tāncator na dá doirseoir imach ... cona ceo uscaide dībh, 123.15 .

uscar

Cite this: eDIL s.v. uscar or dil.ie/43318

Forms: uscar

n an ornament, a jewel: uscar (cóir, osgar lochdach ón chéill sin), IGT, Decl. § 17 . sról mar chraiter lé (v.l. re) cumail | caiter ór le husgaraib lochdach [probably the correct form would be: usgraib], ex.738 . teagh budh lia uscar órdha `golden jewels,' Studies 1924, 244 § 24 .