1 usa, ussa

Cite this: eDIL s.v. 1 usa, ussa or dil.ie/43305

adj compar. easier (see Desid. Vocab., s.v. urasa ): cinnus atai, ind usai a cāch deit? dar mo bréthir ... nochun usai, acht is messa a cāch, IT i 121.23 . rob usa leó an gobernoir do beith fo a ccomhair ina díoghaltas Uí D., FM vi 2054 . is usa na boill eile do dileghadh , Reg. San. c. xviii z . as usa dho chámhall dul tré chró ṡnáthaide, Mark x 25 . With di: bid usaidi daib calma do denum BB 430a6 . diamad ussaite duit, Fél. LB xxxii 34 (=usaidhe, Fél. 40.26 ). is usati don oig tusmiud ann ar is fata ó ṡessib doine, LB 134a38 ( Todd Lect. vi 42 ). diambetis na crechaire fo gorta ropad usati don popul in ingreim ... 157a13 . dochum go madh usoide leam a ghlacadh, Desid. 4569 .

See airussa, asse.

2 usa

Cite this: eDIL s.v. 2 usa or dil.ie/43306

ind usa .i. cóir; bá husa .i. ba cóir, O'Cl. See uisse.

usacht

Cite this: eDIL s.v. usacht or dil.ie/43307

n f.

(a) easiness: `facility, easiness; feasibility ,' P. O'C. bíodh a fhios agad nach dlegar gerradh ar lenbaibh ... ar son usachd [sic] leo líneadh do dénomh=propter eorum facilitatem ad suppurationem, O'Gr. Cat. 272.11 . gidh adhbhal truime an phecaidh-si ann féin, as truimide é go mór a usacht a ṡechna (of blasphemy), O'Hussey T.C. 157.11 . as lughaide gabhthar a leithsgeul, a usachd a ṡechna, Luc. Fid. 97.11 (=usa, Parrth. Anma 159 ). is a usacht a thuigsin, Content. xvi 48 . ┐ a usacht dó easgar airgid ... do bheith ann `considering how easy it was for him,' TSh. 486 . ní feas dó a ro-usacht gan an peacadh do dhéanamh, 3417 . a ngeimhreadh as ussa ┐ a nearrach as tanaiste ar usacht= hyeme facilime, secundum locum ver habet, 23 K 42, 10.21 . dhá husacht however easy , Desid. p. 14 n.

(b) ability: freigeorat-sa duitt do réir usachta mo nádúra `my natural ability' Lia Fáil i 135 .

úsáid

Cite this: eDIL s.v. úsáid or dil.ie/43308

n f. use, custom: usage, use, utility ,' P. O'C. : mar do-ghní an Eaglais úsaid dí, Corp. Astron. 10.12 . chum úsáide neamhghloine ar bith, for any unclean use ,' Deut. xxvi 14 . ar gcur trill dá mhaoth-aimsir thairis dó i ngnás ┐ i n-úsáid fhiadhaigh gacha hilphiast, E. O'Cl. 3.2 . baistear an mac sin iaromh do ghnáth ┐ d'úsáid na heaglaise, 1.9 .

úsáidemail

Cite this: eDIL s.v. úsáidemail or dil.ie/43309

adj i usual, in use: mí úsáideamhail `a calendar month,' Corp. Astron. 10. 10 . mí úsáideamhail an mhí dá ndéantar úsáid insa gcailindeoir, ib.

Úsaile

Cite this: eDIL s.v. Úsaile or dil.ie/43310

npr. m. Auxilius: a s. forácaib Úsaili i cill Úsaili, Trip. 186.21 . Cf. Usailli moccu in Baird, Mart. Tall. Aug. 27 .

úsaire

Cite this: eDIL s.v. úsaire or dil.ie/43311

Forms: úsairidhe

n m. a usurer: Begley-McCurtin . ní bhía tú amhuil úsuire ris `as an usurer,' Exod. xxii 25 . pl. úsairidhe coitcheanna, TSh. 5126 .

úsaracht, úsairecht, úsúracht, úsúirecht

Cite this: eDIL s.v. úsaracht, úsairecht, úsúracht, úsúirecht or dil.ie/43312

Forms: usuireacht

n ā,f. usury:

(a) n s. in tres gné don gait .i. usaracht édáil 'ca dénum do díth do chomarsan, PH 7565 . is messa in usaracht na'n gadaigecht, 7573 . ni hed amáin ata égen ┐ gait ┐ úsaracht fon aithne-si, acht ata in tshímóntacht, 7591 . a s. ata d'ulc ar in símontacht sech in úsaracht, 7594 . g s. i cúis na husarachta, 7578 . os as a chennaigecht dob áil le fer na husarachta dul a mbisech, 7584 . berid fer na husarachta ní cosaird ┐ cen fhis o na comarsannaib ..., 7575 . oc fir husarachta, 7587 .

(b) a s. ... co rab gadaige cech oen dogní úsairecht, PH 7570 .

(c) tuitfid lucht an cnúasaidh | a n-úsúracht 'sa n-ēithech, ZCP x 50.21 (Laud 615). usurachd (defined as taking interest for money lent), Parrth. Anma 175.2 , 4 . fer úsúrachta a usurer , Mac Aingil 117.7 .

(d) usuireacht, Luc. Fid. 109.14 . ná glacsa úsúireacht nó biseach ar bith uadh, Levit. xxv 36 . ní mó chuirfeas tú úsuireacht air, Exod. xxii 25 . g s. ré cosc siomóntachta is úsuireachta, Keat. iii 5585 . an té nach ccuireann amach a chuid airgid cum úsúireachta, Ps. xv 5 . ag dēnamh úsmhuirichta Celtica i 223.449 .

us(s)arb

Cite this: eDIL s.v. us(s)arb or dil.ie/43313

n death: ri rondet dousairb (.i. do bás) nUltaib (dousarb ar ultaib v.l.), Ériu ii 5. 12 (Amra Con Roí), hence: usarb .i. bās; unde dicitur isind Amra (v.l. amrath) C[h]onrōi: rī rodet dousairb ind-Ulltoib .i. rodet do Ulltaib a bās, Corm. Y 1267 . ussarb ut dixit, quasi ass-arb .i. asa orba beres nech fae, 1300 . `usarb' bas, Met. Gl. Ff. 65 . For etym. see Stokes, KZ xl 250 .

úsc

Cite this: eDIL s.v. úsc or dil.ie/43314

Forms: usc, úsg

n lard, fat: usc ` grease, fat, sap, juice pith also gum incense vulgo usca,' P. O'C. úsg, IGT, Decl. § 96 . curtar úsc con ┐ sinnaigh ┐ mathgamna ┐ cait ... ann `dog's ... fat' (a medical recipe), O'Gr. Cat. 184.32 .

usca

Cite this: eDIL s.v. usca or dil.ie/43315

n in a list of agricultural implements: aicme ailme .i. arathar, ord, usca, epit, indeoin (the vowels in Ogam tírda), ` heather-brush (?),' Auraic. 5728 .