uruscall

Cite this: eDIL s.v. uruscall or dil.ie/43301

n `Some part of a carcase, exact meaning uncertain,' Met. Dinds. Gl. ; `some portion of an animal (breast ?)', Feis Tighe Chonáin, Vocab . ; `some joint of meat, or at least some part of a carcase ,' Gwynn, Hermathena xlviii 1933, 150 , Met. Dinds. Gl. béarad a droim ┐ a tarr ┐ a huruscall duit-si ┐ don inghin (of the distribution of a pig), Feis Tighe Chonáin 559 =a thúrusgal duitsi ` giblets ,' Oss. ii 152. 17 . The pl. seems to occur in the follg.: dromanna dronna ... | do druíthib, do doirseóirib; | uruscla (erescla, urusgail, uarasgala v.l.) ingen cen ach, Met. Dinds. i 26.179 (`the 'uruscla' belonged without question to the maidens,' v 125 ). iss ē ruc an mbret[h] ... immon curadmīr .i. an curadmīr di C[h]onall ┐ do L. ┐ nia-c[h]ōemdhacht Ulad do C[h]. .i. cind muc ┐ coerach ┐ urusglada ┐ cumchnámha, ZCP ix 176.2 (see Herm. cited above).

-us

Cite this: eDIL s.v. -us or dil.ie/43302

suffixed pronoun 3 s. f. and 3 pl.; see -s-; for infixed pron. see ZCP i 206 § 63 .

1 ús

Cite this: eDIL s.v. 1 ús or dil.ie/43303

ind .i. iomthus nó sgéla, ús na Duinn Cuailgne dia thír .i. sgéla, no imtheachta, O'Cl. ús .i. slonnadh nó aisneis, ib. See aus.

2 ús

Cite this: eDIL s.v. 2 ús or dil.ie/43304

n m. usury: d'éis gach dúbailt úis lear tachtadh sinn, Ó Bruad. iii 104 § 22 ( D. MacCarrthaigh 38 ).

1 usa, ussa

Cite this: eDIL s.v. 1 usa, ussa or dil.ie/43305

adj compar. easier (see Desid. Vocab., s.v. urasa ): cinnus atai, ind usai a cāch deit? dar mo bréthir ... nochun usai, acht is messa a cāch, IT i 121.23 . rob usa leó an gobernoir do beith fo a ccomhair ina díoghaltas Uí D., FM vi 2054 . is usa na boill eile do dileghadh , Reg. San. c. xviii z . as usa dho chámhall dul tré chró ṡnáthaide, Mark x 25 . With di: bid usaidi daib calma do denum BB 430a6 . diamad ussaite duit, Fél. LB xxxii 34 (=usaidhe, Fél. 40.26 ). is usati don oig tusmiud ann ar is fata ó ṡessib doine, LB 134a38 ( Todd Lect. vi 42 ). diambetis na crechaire fo gorta ropad usati don popul in ingreim ... 157a13 . dochum go madh usoide leam a ghlacadh, Desid. 4569 .

See airussa, asse.

2 usa

Cite this: eDIL s.v. 2 usa or dil.ie/43306

ind usa .i. cóir; bá husa .i. ba cóir, O'Cl. See uisse.

usacht

Cite this: eDIL s.v. usacht or dil.ie/43307

n f.

(a) easiness: `facility, easiness; feasibility ,' P. O'C. bíodh a fhios agad nach dlegar gerradh ar lenbaibh ... ar son usachd [sic] leo líneadh do dénomh=propter eorum facilitatem ad suppurationem, O'Gr. Cat. 272.11 . gidh adhbhal truime an phecaidh-si ann féin, as truimide é go mór a usacht a ṡechna (of blasphemy), O'Hussey T.C. 157.11 . as lughaide gabhthar a leithsgeul, a usachd a ṡechna, Luc. Fid. 97.11 (=usa, Parrth. Anma 159 ). is a usacht a thuigsin, Content. xvi 48 . ┐ a usacht dó easgar airgid ... do bheith ann `considering how easy it was for him,' TSh. 486 . ní feas dó a ro-usacht gan an peacadh do dhéanamh, 3417 . a ngeimhreadh as ussa ┐ a nearrach as tanaiste ar usacht= hyeme facilime, secundum locum ver habet, 23 K 42, 10.21 . dhá husacht however easy , Desid. p. 14 n.

(b) ability: freigeorat-sa duitt do réir usachta mo nádúra `my natural ability' Lia Fáil i 135 .

úsáid

Cite this: eDIL s.v. úsáid or dil.ie/43308

n f. use, custom: usage, use, utility ,' P. O'C. : mar do-ghní an Eaglais úsaid dí, Corp. Astron. 10.12 . chum úsáide neamhghloine ar bith, for any unclean use ,' Deut. xxvi 14 . ar gcur trill dá mhaoth-aimsir thairis dó i ngnás ┐ i n-úsáid fhiadhaigh gacha hilphiast, E. O'Cl. 3.2 . baistear an mac sin iaromh do ghnáth ┐ d'úsáid na heaglaise, 1.9 .

úsáidemail

Cite this: eDIL s.v. úsáidemail or dil.ie/43309

adj i usual, in use: mí úsáideamhail `a calendar month,' Corp. Astron. 10. 10 . mí úsáideamhail an mhí dá ndéantar úsáid insa gcailindeoir, ib.

Úsaile

Cite this: eDIL s.v. Úsaile or dil.ie/43310

npr. m. Auxilius: a s. forácaib Úsaili i cill Úsaili, Trip. 186.21 . Cf. Usailli moccu in Baird, Mart. Tall. Aug. 27 .

úsaire

Cite this: eDIL s.v. úsaire or dil.ie/43311

Forms: úsairidhe

n m. a usurer: Begley-McCurtin . ní bhía tú amhuil úsuire ris `as an usurer,' Exod. xxii 25 . pl. úsairidhe coitcheanna, TSh. 5126 .