1 úad

Cite this: eDIL s.v. 1 úad or dil.ie/42588

x see óidid.

2 úad

Cite this: eDIL s.v. 2 úad or dil.ie/42589

x g s.: see .

? 3 úad

Cite this: eDIL s.v. ? 3 úad or dil.ie/42590

adj foglana cach nuad nanglan, Nero A vii p. 149a ( O'Don. 2217 ). Accord. to O'Don. Suppl. put for ógh pure, perfect .

4 úad

Cite this: eDIL s.v. 4 úad or dil.ie/42591

prefixed form of prep. ó used in artificial trans- lations of Lat. ab and Lat. re: see Thurn. Hdb. 475 and exx. below. See also úat—

5 úad

Cite this: eDIL s.v. 5 úad or dil.ie/42592

since, hence see 1 ó IX (b 2).

úadadbar

Cite this: eDIL s.v. úadadbar or dil.ie/

ind (4 úad + adbar, EIF 50-51 ) In phr. úadadbar cineda heredity, breeding : fo bith sguir ocus imcoiméta ocus uadabar cinadha, O'Don. 864 (< H. 3. 17 c. 616 ). The gl. on uadabar cinada is: .i. adbar aneich ór chinestar .i. cullaighe ┐ tairbh ┐ reithedha.

úadaib

Cite this: eDIL s.v. úadaib or dil.ie/42593

ind luighi orrtha nach feadadar edaingni na nuadhaib, O'C. 296 . (< H. 3. 18 p. 162 ). (? read: ina n-udmaib, Plummer MS notes).

úad-airberthach

Cite this: eDIL s.v. úad-airberthach or dil.ie/42594

Forms: húadairberthach

(bith) (calque on Lat. abusive, A New History of Ireland i 438 ) pejorative : adv. ind húadairberthach bith (gl. abusiue), Sg. 3b24 .

húaderet

Cite this: eDIL s.v. húaderet or dil.ie/42595

Forms: huaderet

v huaderet (gl. obtexivit) he uncovered , Ml. 51d14 - 15 (<di-ro-ét perf. of do-em, see Thurn. Hdb. 476 ; Ped. ii 512 ).

úadfíalichthe

Cite this: eDIL s.v. úadfíalichthe or dil.ie/42596

Forms: úadfialichthi

adj unveiled, revealed: d s f. úadfialichthi .i. focertam fíal diínn, Wb. 15b4 .

1 úag, úaig

Cite this: eDIL s.v. 1 úag, úaig or dil.ie/42597

Forms: úaigh, úagh, uagh, uaige

n ā,f. (in pl. somet. n-stem see exx. below) úaigh, IGT, Decl. § 14.10 . úagh, ib. § 39.14 . grave: m'ilad ┐ m'úag, LU 9886 . ro claided uág do Fh., TFerbe 756 ( LL 258b24 ). ag so an uagh 'gá innise, Ir. Monthly 1922, 295 . ( DDána 53.11 ). do cloidheadh uadh (leg. uagh) ... | d'Ísa Críst arna crochadh, Ériu iv 112 § 3 . a ula's a fhert 'sa uaigh, Fen. 224.22 . go ffuil a uaigh i nUiscce chaoin, FM i 146.15 . do rinneadh a uaigh, Keat. ii 5417 . gur orduigh a uaigh féin do thochailt, TSh. 689 . teilgthear i n-aonuaigh úire iad, 915 . cuir th'arán féin ... ar uaigh an mhairbh, 3963 . adhnaicfidhear i n-uaigh an asail é, 1292 . Rí rothodiusaig a huaig | Lazair ..., SR 7673 . ┐ se cethar- denus i n-a uaig, PH 2801 . mo chorp uag i n-úaig (: cruaid) LU 9945 . fidh flesgach fa ūaig a nHī, ZCP vii 303x . ót úaidh, IGT, Decl. ex. 1067 . g s. a n-imdaig uaige in the grave's bed , Ériu x 77 § 16 . for dorus a uaigi, PH 2933 . re hagaid na húaigi, IGT, Decl. ex. 73 . ré cneas úaidhe `touching the grave,' Studies 1918, 454.19 . ar lár na huaighe, Dán Dé v 11 . i gcomhthrom na huaighe, A. Ó Dálaigh xliii 5 . Dánta Gr.² 106.20 . ar dhruim na huaighe, TSh. 5734 . léaghthar ... gur ghuil Íosa ós cionn uaighe Lazarus, ib. 5834 . mar gach seanduine ar tairsigh na huaighe, Keat. Poems 1436 . `déna órd uaidhe ocus adhlaici dam' (i.e. the burial service), SG. 40.2 . pl. hi Cill Chorbáin, ro chuala, ro claitti a nuagha ágha, FM ii 574.5 . do chionn nach rabhadar uaighe 'san Égipt, Exod. xiv 11 . ba hathlam áine im úaga `keen was the game for graves,' Met. Dinds. i 6.8 (= LL 161b41 ). sinnaigh ím a huadha | et[h]ait bruana bolg, BB 293b20 ( IT iii 94 ; v.l. huamha, Zu Ir. Hs. u. Lit. i 68 ). dia n-úagaib, Met. Dinds. iii 116.76 . do nimid iodhbairt ar uaidhibh na mairtior, Luc. Fid. 205.6 . d dual. mé ar dá n-úaghuibh ag imtheachd, IGT, Decl. ex. 1108 .

The follow. exx. show n-decl.: mar do fosclatar na húadhanda le bas an Tigerna, BCC 416.4 . na mairb bias isna huaghandaib erechdaid lais, YBL 151b9 .

With téit: in cet-ben luid i n-uaig úair | don chúain a tur Bregain báin, LL 159a6 . docūaidh i n-ūaig, giarb esbaid | nech iar mbethaid glūair glasglain, ZCP vi 265 § 20 (anuaidh MS).

Metaph.: ag teacht ar uaigh a anman dá aithbheódhadh, Eochairsg, 83.32 . cf. ib. 34 . a huaigh pian na bpeacadh dtrom | eiseirghe a Dhé go ndearnam, Studies 1931, 662.19 . an diabhal daill, | do líomhadh ar uaidh ifrinn `who was whetted in the cave of hell,' TD 43.2 . a nanam do chur a níchtar uaigi ifirn, SG 42.18 . Cf. exx. under úam cave .

In place-names: I ngleann na hUaighe ba bhuan an síorghol, E. O'Rahilly xxxiv 49 . See Onom.