1 sídach

Cite this: eDIL s.v. 1 sídach or dil.ie/37443

adj o, ā (1 síd) belonging to a síd, fairy: Eogabal Sídhach, Cóir Anm. 41 . Sideng ingen Mongain Sídig, Dinds. 139 ( RC xvi 147.11 ) (sigid, v.l.). in t-óglæch sídhach, TBC p. 351 n. 14 .

2 sídach, síthach, síthech

Cite this: eDIL s.v. 2 sídach, síthach, síthech or dil.ie/37444

adj o, ā (2 síd) peaceful, peaceable; at peace : riched . . . | saer sithech, SR 342 . a Fithail | an biucán gurdar síthaig, Hib. Min. 82.22 . ata drem nach sithach dib, Ériu viii 4.13 . bat sídaig meicc Mongfhinde let the sons of M. be at peace, iv 108 § 69 . robot shighaidh flatha Fail, ZCP xi 41 § 10 . batar sídaigh iar sin Diarmait ┐ na cléirig, SG 78.28 . ceall tṡidach, Acall. 6630 . co nár bhad cuimhgeach imertha arm, . . . gur bhad siodach la breithir Abáin, BNnÉ 10 § 36 . o bráenaibh a forcetail sidhaigh `with the drops of his peaceful teaching', 20 § 44 . na ron-dedla Demhon | frisin senodh sidach, Gorm. Apr. 20 . nó go raibh sinn síodhach ris | ná héirgeadh fúd muirn Mhuiris until I am at peace with him, DDána 67.36 . laeich thosaigh na haimsiri | saidhbri soim sithaid setaith, Irish Texts iv 36.10 . adubairt co madh sidach etorra ┐ co mbeith cairde co brath ac rig[h] Alpan `said there should be peace between them', BCC 315 (338.22) . an tan fá síodhach fir Éireann ré chéile, Keat. ii 5156 . Adv. an dream chríochnuigheas an turus so, go mbíd go síodhach suaimh- neach i seilbh na glóire, TSh. 10229 . pertaining to peace : an iodhbairt shitheach the peace-offering, Luc. Fid. 247.17 .

3 sídach

Cite this: eDIL s.v. 3 sídach or dil.ie/37445

n o a wolf : sídhach .i. mac tíre, ut est ni aile aithgin a fuighell [fagabar F] for sidhaig slicht, O'Dav. 1473 (sighach, sidhech, v.ll.). focichret sidig huala for for silecaib, BB 429a46 (cf. uallfaid fidbadaig . . ., Alex. 225 ). ? Cf. `séghach' (segham, v.l.) is `cadhla' gabhar, Met. Gl. 12 § 17 .

? sidae

Cite this: eDIL s.v. ? sidae or dil.ie/37446

n n pl.: issed is coimdigh treibe and, . . . a fraighthi ┐ a hurlair ┐ a sidhae, Laws v 326.14 Comm . = sraid, O'D. 837 ( H. 3.17, col. 597 ).

? sídaid

Cite this: eDIL s.v. ? sídaid or dil.ie/37447

n a peacemaker (?): imrisnach cech sigaich (? leg. sídaid), Arch. iii 228.92 (`every wolfish person (?) is quarrelsome', ZCP xvii 60 § 14 , q.v.).

sídaige, síthaige

Cite this: eDIL s.v. sídaige, síthaige or dil.ie/37448

n io,m. (1 síd) a dweller in a síd, a fairy: adartha idal ┐ sithaige, Thes. ii 317.38 ( Hy. ii Comm . ). arna gentib impadhas tuaithbil, na sidhaighi `against the folk that turn withershins, the fairies', O'Dav. 1600 . t'imthecht . . . | ni acend acht s.¤ (Fand of herself), LU 3992 ( SC 45 ). isé dochoid . . . re Naír ban-ṡ.¤ , LL 23b5 . bid ríí Temrach co fo thríí | arambebat ilsiabrai (.i. sithaigi), ZCP xiii 375.21 (Baile in Scáil). ó ṡíabraib, ó ṡídaigib (sidhbroghaibh, v.l.), Met. Dinds. iii 280.64 . ní fhacaidh Fer d. na siodhaigthe, TBC p. 551 n. 4 . uchán adrochair Aillén sídhaide beinne Boirche `fairy chief', SG 132.22 . is follus . . . nach do demnaib na sidaigib do Tuathaib De Danann, Rawl. B 512, fo. 80d3 . ticc . . . a ffoirm shíodhuighe `in fairy form', Ériu ix 4.42 . ní raibh Aonghus . . . | ná Manannán . . . | ná Maoise ná Midhir . . . | ná síoguidhe nach saoilfidhe gur sháruigh (of a skilled harper), Hackett xl 272 . Of the child of a mortal and a fairy woman: an sidhuighe .i. Ferfedha, L. Cl. Suibhne 7 .

In Early Mod.Ir. freq. of leaders, pre-eminent hero, illustrious prince : síodhuidhe Beinne Boirche (of Aodh Mág Aonghusa), DDána 96.14 . uchán ar gcéim-ne . . . | ó shíodhuidhibh glan- shluaigh shúlghlais shaorOiligh, 70.9 . Concobhor . . . toisech cenel Fferadhaigh . . . síodhaighe Conaille ┐ . . . Oirghiall, FM iii 344.10 (`peace-maker').

sídaigecht

Cite this: eDIL s.v. sídaigecht or dil.ie/37449

n [ā,f.] (sídaige) witchcraft, magic : a dhaoine, an síltí go mbéarainn buan | ón tsíoguidheacht so do-ní sí dom bhréagadh uaim, Hackett ix 2 .

sídaigid, síthaigid

Cite this: eDIL s.v. sídaigid, síthaigid or dil.ie/37450

v (2 síd)

(a) pacifies, makes peace (between), reconciles: imnaisi catha etir Donnchad . . . ┐ Muircertach . . . co ro[s] sithaigh Dia, AU i 456.y . sídaígmít in macraid friseom, LU 4922 = sīthaigmit, TBC² 437 . is hé ro da sidaig . . . | for crichaib clainne Cannan, SR 5203 . sīdhaig na mórthūatha, | coisc in rīgraid rāin, Arch. iii 313 § 10 . fir domuin án turcbáil co funiud no shídaigfed da thrí findfhoclaib (of Sencha), MU² 759 . co ro shídaig Colum C. isin dáil, LB 238(c)b17 . do shiodaigh Ciaran eter na rioghaibh sin, BNnÉ 118 § 36 . síthigh gairbhshín goimh dá glór | mínigh gach moir ainmhín fhuar, Measgra D. 48.5 . do-chualamar go síodhuigh sí gach síriomadh, Aithd. D. 72.3 .

(b) makes peace (with), settles down in peace: sídhaighsit and fri Mael duin, Anecd. i 74 § 219 . go brāth nocha síodhuighfem, ML² 1164 . lucht díoghla ar a dtí ma tá, | sítheochaidh, d'aithiosg eunmhná, L. Cl. A. Buidhe 204.50 . do sidhadadar amlaidh sin they made peace on those terms, St. Ercuil 1139 . tuigthear sin ar síonaibh Dé | gur shíodhaigh sé ribh, a rí, DDána 106.19 . ro shiodhaigh Ua Ruairc ┐ Ua Raighilligh fria roile, FM iv 1092.24 .

sídaig(th)id

Cite this: eDIL s.v. sídaig(th)id or dil.ie/37451

Forms: sidaigthig

n [i,m.] (sídaigid) a peacemaker, mediator, recon- ciler : fuacarthaid ┐ forcetlaid cecha fírinde, sithaigid Dé ┐ dóine, Ísu Crist, PH 5776 . sidaigthig, 7828 . fuacarthaidh cecha maithiusa, sídhuighi (sic) Dé ┐ dáine, Lism. L. 3921 .

sídalbrat

Cite this: eDIL s.v. sídalbrat or dil.ie/37452

Forms: sidhal- brat, sithalbrat

n (quantity of i uncertain) some kind of cloak: sidhal- brat uaine `a . . . green mantle', Ériu xii 156 § 22 (TE) (sídhal-, LU 10661 ) (`long flowing', Mann. & Cust. iii 162 ). sithalbrat, Acall. 3347 v.l. (= brat, text).

1 sídamail, síthemail

Cite this: eDIL s.v. 1 sídamail, síthemail or dil.ie/37453

adj i (1 síd) fairy, wondrous : issí . . . tuc in cumhachta tṡidhamail sin dó, Cóir Anm. 26 . do dersgnaigh se don tslúagh siodamail he excelled the fairy host, Leb. Gab. 174 n. 6 . léd cheól síodhamhail, Studies 1919, 612 § 4 . ón bhuar shuaithnidh shítheamhail, TD 31.23 . mun n-óigh suirghigh sídheamhail, 39.8 . oclach . . . sainemail . . . sitha- mail, Cog. 170.20 .