selbaigtheóir

Cite this: eDIL s.v. selbaigtheóir or dil.ie/37045

n i,m. an owner : a thabhairt da ṡealbhaightheoir, Triads p. 40 § 156 . See selbatóir.

selbán

Cite this: eDIL s.v. selbán or dil.ie/37046

Forms: sealbhan

n o,m. (selb) a flock : do slaigheadh ina selbánaibh iat cona mbaoi ina seilbh do sedaibh for na conairibh . . ., gl. ro sleachta a sealbain sedaigh . . ., Leb. Gab. 66.7 = sellaib sétaib, LL 5b45 , sealbaibh sedaigh, BB 24b35 , selba setaib, Lec. 274ra40 . na trí muilt ba ramhra 'san tsealbhán, GJ vii 107b17 . bhíodar ag casacht ar shealbhán d'eunachaibh, 42 . `sealbhan a multitude, drove, herd ', O'R.

selbatóir

Cite this: eDIL s.v. selbatóir or dil.ie/37047

n i,m. (selb) an owner, a holder : inní nach sealb doib féin ni sealbadoir duine eile asa nucht, O'D. 1962 ( Eg. 90, fo. 7 ). Critan mac Rete ba sealbathoir (= -tóir or -aigtheóir) do Fabur intan sin . . . ┐ is e dorat d'Feicin he, RC xii 340 § 33 . clochfuithear an damh ┐ cuirfighear fós an sealbhadóir chum báis, Exod. xxi 29 . See selbaigtheóir.

selbda

Cite this: eDIL s.v. selbda or dil.ie/37048

adj io, iā (selb): ri fossud fial, febda, find, | sid sossud, selbda, soenmind inalienable (?), SR 590 .

selbugad

Cite this: eDIL s.v. selbugad or dil.ie/37049

Forms: sealbachadh

vn. of selbaigid. sealbachadh, IGT Verbs § 106.21 .

act of possessing, obtaining possession of: rí oile nó go n-aghar, | ó bhfoighe sí a sealbhaghadh `until another king be found by whom she will be possessed', TD 27.19 . aicme a seal- bhuighthe those who possess her (viz. Ireland), Keat. Poems 1175 . go ndeachdaois ar neamh do shealbhughadh na glóire, Desid. 3323 . i ndiaidh an chonáich shaoghalta do sheal- bhughadh dhóibh, TSh. 9999 . nach diommolann Dia na saidhbhris, acht an dúil shanntach bhíos ag an duine réna sealbhughadh, 10039 . do bhéara misi dhíbh é, dá sheal- bhughadh, Lev. xx 24 . anam tuigsionach . . . lé ar ab fhéidir ē féin do shealbhughadh go síorruidhe `capable of possessing himself during all Eternity', Donlevy 8.12 .

sele

Cite this: eDIL s.v. sele or dil.ie/37050

x see 1 saile.

séle

Cite this: eDIL s.v. séle or dil.ie/37051

x see séclae.

selestar

Cite this: eDIL s.v. selestar or dil.ie/37052

x see ailestar.

1 selg

Cite this: eDIL s.v. 1 selg or dil.ie/37053

Forms: seilg, seilge, sealga, sealg, seilg, selga, [s]elca

n ā,f. IGT Decl. § 39.11 . seilg f., g s. seilge, sealga, § 42.9 . sealg seilg, IGT Verbs § 83.4 . Note also d s selga, LU 9822 , cf. isint [s]elca sin, TTebe 354 . Perh. also a s., see Cóir Anm. 70 , RC xxiv 196 § 9 cited below.

(a) act of hunting; a hunt; a hunting party; a hunting expedi- tion : cechtar nathar fria saindan | bíth a menma-sam fri seilgg, Thes. ii 293.15 ( SP II ). lá ro boí Art . . . ic selga i mBregaib, LU 9822 . fir na selgga sin, Met. Dinds. iii 150.13 . fer ān i s.¤ (seilg, v.l.) .i. for aigibh, ┐ fiadhuch .i. for mila muige `in hunting . . . and in coursing', Auraic. 112 . uathad selga sin a Dheirg | do scarais red tféinn 's ret sheilg, SG 128.23 . `eirgid . . . do shealga ┐ fromaid for n-armu. . . .' Dochuadar . . . ┐ doronsad sealga, RC xxiv 196 § 9 . fer . . .' nad bói hi taigh acht a fedhaib ┐ hi fanglennaib fri seilg ┐ mucaidecht, xvi 55 § 103 . gáir ar seilg, bionngháir ag buabhallaibh, DDána 70.15 . do sheilg bhiodhbhadh re béal maidne | moch do ghluaisis `to hunt Thy foes', Aithd. D. 66.21 . ar gcur chúil ris an gceird reimhe | do mhúin san tseilg eile é (of St. Peter), PBocht 26.19 . fear ar seilge fuair ar bhfaill, Aithd. D. 63.32 ag sealg ḟiadh ós inbhearán, IGT Verbs ex. 795 . seabhaic ag seilg éanlaithe, TD 41.10 . ag s.¤ ionad négsomhail, O'Gr. Cat. 461.7 (: celg). an gadhar saothair se, .i. an bás, ag seilg na hanma, TSh. 592 . an tan chuirid lucht na sealga i gcumhgach é (viz. an leómhan), 2605 . ag comóradh seilge an laoi sin leis, ITS i 10.12 . As n. loc.: cath Selgge, FM i 308.13 .

do-gní seilg (or selga) hunts : gnít sealga . . . isin dithreibh, Cóir Anm. 70 (p. 318.24). dognither s.¤ na n-aspiti i crichaib na hEigipti, CCath. 3081 .

g s. used attributively: luidh for cūairt selgae, Corm. Y 1018 (p. 87.15) . is and boíseom na sudi selca oc Duma Derglúachra, LU 9823 . dá choin shelga, SG 128.9 . lucht sealga huntsmen, RC xxiii 396 § 1 . fer selgca oss ┐ elta, xvi 55 § 103 . soighde cathalaind sealca, TTebe 3809 . ar dhumha sealga ós Loch Léin, DDána 118.13 . cú sealga, Aithd. D. 67.12 . líon seilge, 8 . líon sealga, PBocht 1.11 . do-chúaidh a ccéile sealga | learga réidhe, IGT Decl. ex. 1104 .

(b) quarry, prey, game : ro fuinsedar ni don t[ṡ]eilg, RC xxiv 196 § 10 . do sheilg as-teagh ní thugois `Thou couldst not carry home Thy quarry', Aithd. D. 68.22 . do leigeadh an chu andiaigh na seilge ionnus nár leig sí beithidheach díobh-san soir ná síar, ITS i 10.20 . eireadh a dhroma ┐ a dá shlinneán do bhreith leis den tseilg go dún Chinn Choradh, d'á innsint ┐ d'á fhaisnéis gur éirigh a leithéid sin de sheilg laé leó, 28 . ag iomchur do sheilg laoi-se linn ar ár ndromaibh, z .

(c) a seeking out, a seeking to obtain, an attempting : folld. by prep. FOR (AR): tabram fían láech cach n-aidchi do seilc fair dus in tairsimmis a baegul, LU 6136 (H). sealg ar an domhnán níor dhual | ar gcomhrádh re Ceard na ndúl, Dán Dé xxiii 11 . do sheilg ar mh'annsa d'fhagháil seeking to obtain my love, DDána 39.18 . ag so an t-éag d'oidhche 's do ló | uirre ag seilg 's ní hé as iarghnó, Aithd. D. 50.16 (`attacking'). a rí . . . | bí ag seilg ar ar saoradh! `be urgent to save me!' A. Ó Dálaigh iv 3 . eagal liom-sa lá na breithe | . . . | sinn ag seilg ar an mbreith mbaoghlaigh `we seek (by our sins) the dread doom (?)', xliv 10 . gan bheith ag seilg ná ag sraith-fhiadhach, ná ag léir-mheas ná ag lorgaireacht ar lochtaibh a chomharsan, TSh. 1620 .

Folld. by dependent gen.: as anfhlaith | gach rí . . . | dar thairg seilg na ríghe . . . | ar chloinn Iughoine who attempted to obtain, Content. xvi 164 . Cf. sealg do shíth do shuidhiughadh, Aithd. D. 60.15 .

In prepositional phrase ar seilg: ná bí-siu ar seilg neich nach maith, Ériu i 70.1 . ar seilg Banbha bíd Ultaigh `the Ultaigh seek to rule Banbha', Aithd. D. 7.36 .

(d) act of rousing, stirring up: aithnim adhbhar do throda | riom, a mheic Mheic Diarmoda, | ní fhuil acht ag seilg mholta, Aithd. D. 34.20 . luas tuinne a n-éigion fát fheirg, | ní héidior seilg buinne bhuirb a rushing stream cannot (further) be stirred up, LBranach 6577 . ag seilg loinne an leómhain-si, 4741 . fearr bheith a mbarraibh fuairbheann | a bhfeitheamh shuain- ghearr ghrinnmhear, | ag seilg troda ar fhéin eachtrann | `gá bhfuil fearann bhar sinnsear, 3751 .

2 selg

Cite this: eDIL s.v. 2 selg or dil.ie/37054

n ā,f. the spleen : gl. marcem, Gild. Lor. gl. 215 . in druim- ṡeilg gl. dorsum, ib. gl. 172 . sealg no dreassan gl. splen, Ir. Gl. 1012 . adeir Isac . . . an tan bis nescoid ar an seilg co tuismiter fiabrus anterbullata uaidhi, RC xlix 52.26 . de opilacione splenis .i. d'atchomall na selgi, O'Gr. Cat. 192.25 . airne no sealg no domblas ae, Irish Texts v 3.3 . in galar buidhi an tan tic on tseilcc, Rosa Ang. 284.19 . lianasi (Lat. liēnōs-) .i. galar na seilgi, Arch. i 337.139 (Med. Gl.). quicunque lienosi . . . .i. gibe ara mbí galar seilge, 23 K 42, 98.5 .

selg-

Cite this: eDIL s.v. selg- or dil.ie/37055

x see sligid.