séla

Cite this: eDIL s.v. séla or dil.ie/37022

Forms: selaib, séuluigheadh

n m.(Early Eng. sele) d pl. selaib, ZCP vi 280.x . Also with dental ending: g pl. séuluigheadh, Rev. v 2 .

(a) in abstr. sense, a sign, mark, brand, indication, confirmation ; in concr. sense, a seal, a signet : da-ordaig Dia in t-ainm-si do chur mar sh.¤ er a fhírinde, PH 7630 . do bregnaid se s.¤ Dé, 7627 (of one who swears a false oath). díon gach laoi d'aicme Éabha, | séala ar gcairte ar ndlaoi dhíona, Aithd. D. 88.9 . tré thaom Éabha rob iomdha | séala ar thaobh an Tighearna, Dán Dé xx 34 . buail séala ar mh'annsa, DDána 90.23 (`seal my love', Ir. Monthly 1920, 54 ). Gall, a Eoghain, it aghaidh | má thug séala a Sagsanaibh `if a Gall produce a sealed charter from the Saxons', Aithd. D. 30.31 . léim fa ghaoibh géara dod ghuin | séala dhaoibh ar do dhúthaigh, 30.33 . ruc ar claidhem . . . ┐ mar do rainic cuge adubairt re F. `Acso sela do bháis' `behold the seal of thy death', Fier. 59 . bean as lugha do lean Éabha | bean chura séala ar síodh, PBocht 9.8 . do maith tú an aithne d'Éabha | séala an mhaithmhe crú an chíogha, 21.17 . imda sela ar dhul Donnchaid | grian gan tes tuar gan turad, O'Gr. Cat. 381.19 . ranacc-sa innti arson tsela on tsabhdáin acam, Maund. 77 . ag tabhairt ts.¤ ar ndrochbheatha dhúinn leis na heasslaintibhsin (advertising us of our evil life), Carsw. 157.16 . leabhar . . . do daingnigheadh ré seacht séula, Rev. v 1 . cuiriss a letrecha ┐ a aithne co n-a shēla mōr go priōir Loreto, Fl. Earls 142.17 . cuir mise mar shéala ar do chroidhe (ut signaculum), TSh. 2199 . Cailbhin air ar cuiredh seula dhiarann derg, Luc. Fid. 60.2 . do shéula, do bhráisléid ┐ do bhata, Gen. xxxviii 18 . Of coinage, a stamp: s.¤ nua do bhu[a]ladh air, Mac Aingil 305.4 .

Of a scar: rucc bél na cneidhe chum a chéile ┐ ticc sele fuirre ┐ do bi slan, ITS xvi 42.14 = vulnus labium suum cepit colligere, et accepta cute, cicatrix apparuit, V.SS. Hib. ii 47.28 .

fa shéla(ib) sealed, ratified, assured : a clú ósin fa shéla, BNnÉ 213 § 79 . a theas ghráidh ['s a shíodh] fa shéala | do dháil do shíol Éabha uaidh, DDána 31.17 . litreacha fo selaib, ZCP vi 280.x . críoch Bhanbha id sheilbh fa shéula, L. Cl. A. Buidhe 89.49 . atá sí fo shéala ó shin | an bhreath-soin bheóil an impir, TD 15.38 .

(b) a trace : atáid sonna bhar séala, Ériu i 16.3 (to a ruined dwelling). na s.¤ atciu ar leirg Laithrigh, Prolegomena 28 n. 1 . a chuairt laoi go Baile Í Bhruin | a shéala ann do fhágaibh, Aithd. D. 21.26 .

selach

Cite this: eDIL s.v. selach or dil.ie/37023

o vn. of sligid, see also slige. act of hewing down, slaying : dia mbai ic s.¤ na slúag, SR 5355 . in máthair . . . | is í ba sond selaig sund- | for fund Belaig . . . `she was an axe-haft for cleaving' (Corrigenda Met. Dinds. v 132 ), Met. Dinds. iii 84.7 (cf. in sond slechtaide sliged, 410.4 ).

1 selad

Cite this: eDIL s.v. 1 selad or dil.ie/37024

x see selat.

2 selad?

Cite this: eDIL s.v. 2 selad? or dil.ie/37025

ind fuli foa ún a ṡ.¤ frislas, LL 116a30 .

sélad

Cite this: eDIL s.v. sélad or dil.ie/37026

vn. formation from séla. act of sealing : do dhénamh síothchána . . . ┐ do ṡéuladh na fīse súas `to seal up the vision', Dan. ix 24 .

seladach

Cite this: eDIL s.v. seladach or dil.ie/37027

adj o, ā (sel) holding sovereignty alternately (?): clár an tSeachtmhaidh . . . | fán ealtain saoir sealadhaigh, Top. Poems² 1644 (: cladhaigh).

-selai

Cite this: eDIL s.v. -selai or dil.ie/37028

ind ro selai delai fir muaid móinig .i. ro denusa sini ind ḟir maith móinig `I have drained the dug of a man goodly, treasur- ous', RC xxvi 16 § 18 (Imacall. in Dá Thúaraid). Cf. `selaighim I imbibe, suck', O'R.

selaig

Cite this: eDIL s.v. selaig or dil.ie/37029

x see sligid.

selaigecht

Cite this: eDIL s.v. selaigecht or dil.ie/37030

n ā,f. (sel)

(a) alternation of sovereignty : nachar damadh sīst nō sealaidhecht da bar sinnseraib um an oilén sa, ML² 1546 . conár bhiongnadh . . . Desmhumha d'iarraidh braighdedh ┐ a sealaigheachta ar Dal cCais óir ba hionann fuil dóibh ┐ do Dal cCais, Cog. 216.11 . Mac Giollapatraicc d'iarraidh na sealaigheachta, 13 . do ⃛selbhaidur clann Loch- lainn ┐ a slicht hé do comraind ┐ do tselaidhecht, O'D. 1962 ( Eg. 90, fo. 7 ). do caithidur a ⃛slicht do tselaidhecht . . . a ndiag a céile, O'D. 1958 (ib.). cia hiad na flatha . . . | thug dá chéile sealuigheacht, 23 G 24, 344.23 . sealaidheacht bliadhna ag gach fear díobh, Keat. ii 1291 . trí mic Chearmada . . . i bhflaitheas . . . ar sealaidheacht gach ré mbliadhain, 825 . sealuidheacht flaithis, eadhon, gach re mbliadhan (-ain?) ag gach aon díobh ar uainibh, i 222.44 . Cf. gach re nūair, ré sealuidheacht, by courses, Eg. Gl. 363 .

(b) a turn, a temporary assignment : sealoidheacht ní fhuair impe (of standing guard), DDána 96.2 . is dearbh liom nach anfá ar mh'inghin mar mhnaoi phósta acht go madh lór leat sealaidheacht d'fhagáil di, Keat. iii 2794 .

selaigid

Cite this: eDIL s.v. selaigid or dil.ie/37031

v (sel, see Thurn. ZCP xx 261 )?: ro selaig Cu Chulaind chuci (viz. in Liath Macha) iar tichtain dó asind loch co tarat a di laim imma brágit `er wand sich (kroch) zu ihn hin', LU 8459 ( FB 31 , H) (trans. Thurn. loc. cit.) = ro-s-ēlaid? see as-luí. See also ? slaïd.

sélaigid

Cite this: eDIL s.v. sélaigid or dil.ie/37032

v (séla) seals, signs : mar so do shéalaigh mo shíodh, DDána 38.4 . ceanguil súas an fiadhnuise, séuluidh an dli- gheadh, Isa. viii 16 . anois, a Rígh, daingnidh an t-órdughadh, ┐ séuluidh an scríbhinn iondus nach áthruighthior é `sign the writing', Dan. vi 8 .