fíreitech

Cite this: eDIL s.v. fíreitech or dil.ie/22182

Forms: fír-réitech

adj gabh fairsinge ┐ f.¤ na ferunn `make for the broad and open (?) country' ZCP vi 36.2 . robúi fairsingi ┐ f.¤ fútha 45.30 . Perh. = fír-réitech as suggested ib. p. 117 n .

firén

Cite this: eDIL s.v. firén or dil.ie/22183

Forms: firéan

n o,m. (fer + én) a male bird, a cock: firéan TD 15.32 .

fírén, fírían

Cite this: eDIL s.v. fírén, fírían or dil.ie/22184

Forms: fírian, firián, fírían, firiáin, firiáin, fírianu, firianu, fíriana, fírion, firíon, fírióin, firiónaib, firién, firiéin, firiein, firien, firíen, fíríen, fírén, fíreóin, -éin, -én, fírén, fírian, firían, firianu, firianamam

adj o-ā In Glosses the follg. forms are found:

(a) fírian Wb 4d21 . firián Ml 89b15 . fírían 103c8 . a s. f. firiáin 89b13 . n p. m. firiáin Wb 22a24 . v p. m. fírianu 25d11 . a p. m. inna firianu Ml 26d12 . n p. n. fíriana 29c5 .

(b) fírion Wb 8d24 . firíon 14c29 . g s. m. fírióin Ml 112b20 . d p. m. firiónaib Wb 33a7 .

(c) firién Ml 105b14 . g s. m. firiéin 116b9 . firiein 90a11 . firien 54a13 . firíen 103c9 . n p. m. ind fíríen 90b5 .

Mid. Ir. usually fírén, g s. fíreóin, -éin, -én. fírén IGT, Decl. § 35 .

Just, righteous ; in Glosses gen. = Lat. iustus; in religious texts freq. associated with noíb. As pred.: bid fírian cach oén creitfess hí Crist Wb 4d21 . nímptha fírion (gl. non ... iustificatus sum) 8d24 . combad firián a brithemnacht Ml 89b15 . a choimdiu, at firen PH 794 . is firíen daitsiu in digal dumbir fornni thou art justified in the punishment Ml 88a4 . nocon fhíren det-siu co rofásaigi, etc. PH 1684 . Adv.: ainige fris ... co fírian dia fírugud guarantees ... for fulfilling it justly SR 5844 . As attrib.: int ais firian (opp. to: in pecthaig) Ml 55d11 . in mes fírían (gl. aequitas) 103c8 . in brithem firén LU 1999 ( FA 6 ; fírbrithem LB). la Helind ḟechtnaig fireoin (of St. Helena) LB 227a32 . hi críchaib flatha fírioin ZCP xi 81 § 18 = f.¤ fírian LL 293b20 . fírinne in rig fhireoin Dauida PH 4249 . rigi fírena 4065 . briathra fíriana 6240 . As subst.: soirad inna firían Ml 26d14 . fochraic na firen íar n-esérgi LU 2649 . sochaidi ... d'fírenaib in Comded 1948 . f.¤ Fiadat (of St. Patrick), Met. Dinds. i 20 . Abél ... in cetfh.¤ PH 6098 . na fíreoin .i. lucht na dérci ┐ na cendsa 5020 . i sollamnaib na noem ┐ na fhirén 6370 . do thaissip naomh ┐ firian, Fl. Earls 246.9 . Compar. firianu (gl. iustior) Sg 43a1 . condid fíríanu de Wb 2a7 . Superl. brithem firianamam (gl. aequis- simus) Ml 94b6 . Cf. fírian focul [sic leg.] atbert Niall, Met. Dinds. ii 38 (fír in f.¤ v.l.).

fírénach

Cite this: eDIL s.v. fírénach or dil.ie/22185

Forms: firencha

adj o-ā (fírén) just, righteous: gl. justus Ir. Gl. 681 . flathi firenacha, Cog. 72.14 . adēra ... Ísu rea ḟírencha ZCP viii 213.3 . leis na fíréanchaibh (= sanctis) TSh. 1120 . fear do theasta do chēad d'fhīrēnachaibh (contr. with: aenpheacach), Instructio 152.22 . Compar. cia uainn bus firencha more righteous CCath. 5061 .

fírénaigid

Cite this: eDIL s.v. fírénaigid or dil.ie/22186

v g (fírén) makes good, justifies: dia fhoillsiugud co nachat ... sloinnte sochenela ... noemait ┐ fhírenaigit nech which justify a man PH 5087 . is e ḟirenaighes as in imad cinadh `exonerates from the whole of the liabilities' Laws iii 398.13 Comm. (cf. Ir. Law 160 - 161 ). Verifies, confirms: firenaig-siu scela ┐ genealaigh do cach, Anecd. v 27 n. 14 . firenuighter fuigell uime `just judgment is passed concerning it' Laws ii 12.3 Comm. (? depon.) muna firenaigter nech- tarde dibh imdenam for a cheile `if neither establish his claim against the other' v 32 8 x Comm . Makes just: leighius spiridálta fhīrēnuighius ┐ shlánuighius sinn, Celtica i 184.744 .

See fíriánigidir.

fírénche

Cite this: eDIL s.v. fírénche or dil.ie/22187

n ,f. righteousness: triasa techtfaind noime ┐ fírenchi PH 4009 . i n-na nóime ┐ i n-a fhírénchi 4857 .

firend

Cite this: eDIL s.v. firend or dil.ie/22188

Forms: firinne

adj o-ā (cf. fer) male (of animals): colpach f.¤ , Corm. Y 209 . uan firenn SR 3901 . uan firend PH 5099 . míl f.¤ TBC 6126 . da bonend ar f.¤ two females to a male Arch. iii 241.4 . turchreic(h) colpaige firinne ZCP xiv 361 ( Laws ii 260 ). pl. searruig [sic leg.] firinne Laws ii 376.32 Comm. a ndíol do mhuic fhirinn, Cl. AB 245 . gabhair ḟirionna, Prov. xxvii 26 .

firenda

Cite this: eDIL s.v. firenda or dil.ie/22189

adj io-iā male, masculine: menma ... ferrda f.¤ aicce (of Hecuba) BB 427b5 .

fírénda

Cite this: eDIL s.v. fírénda or dil.ie/22190

adj io-iā (fírén) righteous, holy: leabaidh an uain ḟíréanda, Studies 1931, 82 . See fírénta.

firennach

Cite this: eDIL s.v. firennach or dil.ie/22191

Forms: firionnuigh

adj o-ā (firend) male: gach aon ḟirionnach, Levit. vii 6 . pl. na firionnuigh , Exod. xiii 12 .

fírénta

Cite this: eDIL s.v. fírénta or dil.ie/22192

adj io-iā (fírén) just, righteous: is fechtnach firenta ... an fer forsmbí eccla ... an Coimdhedh BNnÉ 44 § 1 , cf. feachtnach .i. fírénta, Eg. Gl. 628 . ridire fírenta, Fier. 244 . rí fíréanda TD 30.14 . duine fírénta, Prov. xxviii 20 . caid- reabh ... na n-anam bhfíréanta, TSh. 1361 . Compar. an tí is fíreanda ioná é (= iustiorem), TSh. 9516 .