éigmed

Cite this: eDIL s.v. éigmed or dil.ie/19765

m. (vn. of éigmid) screaming: an gul gáibhth- each gearanach ┐ an t-éigmheadh [téimhghedh MS] ainbháil na mban, Ériu v 76.1 = B iv 1 97b . Cf. éigme.

éigmid

Cite this: eDIL s.v. éigmid or dil.ie/19766

Forms: éighmhis

v screams, cries out: do éighmheadar, Acts xxii 23 . éighmhid as na duibheacánaibh = clamant e profundis TSh. 6433 . pret. s. 3 éighmhis 9905 .

eigre, oigre, eiger, eigir, oigir

Cite this: eDIL s.v. eigre, oigre, eiger, eigir, oigir or dil.ie/19767

Forms: eigre, eigre, oigre, t-oíghre, t-óighre, oighrighe, eigir, oigir

n (eidre, etc. also common) (AN loanword Risk 588 ) heir, inheritor, successor, descendant (often equivalent to mac). The earliest dateable ex. recorded is eigher (:deiredh) in a 13th cent. poem 23 N 28, 35 (see below), but eigre (oigre), the commoner form, may be older.

(a) eigre, oigre m.: oigri eghre IGT Decl. § 2 . eigri an iarla the earl's heir ex. 98 = Ridgeway Essays 324.11 . FM v 1530.21 . TD 32.36 . eidhre Dé (i.e. Christ), Dán Dé ii 21 . tú ar nAthair...tú ar n-oidhre xxvii 13 . mac i n-ionadh an athar | dob oircheas... | a athair na oighre dhó | ...as ḟachain iarghnó, GF, Ir. Monthly 1919, 625 . lúad m'eigre fom' inad, Met. Dinds. iii 62. 111 . a hairm 'na eigre dissi her place was heir to her (i.e. it carried on her name) 60.75 . oighre (eighre) Cuirc (= descendant of Corc) GF, Ir. Monthly 1919, 284 . TD 9.51 . go mbia triur óigred oc fir husarachta .i. bésti ┐ nathracha ┐ cruma PH 7587 . díchor óigrechta ona hóigrib dílsi 7784 . dá oighribh TD 32.70 . asé in mac thusmes is oigri air dia eis, Marco P. 67 . Keat. iii 2104 . ni fuil do cloind agum acht aeiningen ┐ is i is oigri orum ZCP vi 52. 22 . Ériu v 198.639 . athair gan oighre, mathair gan mhac, TSh. 1169 . nach fuighedh se a dhiol clemhnuis da mbiadh oighre denta ar a shliochd ar tus, Rel. Celt. ii 158. 22 . cibé...doní oighre don eaglais, TSh. 5152 . With gen. or ar of what is inherited: a chealla...dfagbáil 'ga n-urradhaibh ┐ 'ga n-oighredhaibh iomcuibhde dia éis BNnÉ 264.11 . cinnit aca oigre...do denomh do naomh- Muire ar a n-uile innmhus, Fl.Earls 192.20 . Cf. an Rí as oighre ar na hainglibh, A. Ó Dálaigh i 10 . éisdid...rér nduain d'inghin a n-oighre the daughter of their inheritor (i.e. of him who has succeeded to headship over them) GF., Ir. Monthly 1919, 225 .

an t-oíghre , Matt. xxi 38 . an t-óighre , Gal. iv 1 . pl. oighrighe, Gal. iii 29 .

(b) eiger: fer cedmhaoite curadh | ni heccaointe a eigher, 23 N 28, 35 ; cf. Ir. Monthly 1921, 290 .

(c) eigir, oigir m.: in tráth sháiles duine mac díles do beth aige, is de dogní oighir PH 7785 . mac airdríogh gan oighir air IGT, Decl. ex. 1043 . mo char id gheimhil... fearr dhamh iná mh'eidhir ann, Dán Dé ix 2 . críoch gan oighir gan iarmhua, O'Gr. Cat. 452 = Studies 1921, 420 . rí Oiligh dob é a athair | sé 'na oighir d' Ultachaibh, Ir. Monthly 1921, 202 = YBL 374a37 . gurb é is aonoighir d' Eirinn TD 8.18 . g s. ar úaigh oighir Eóin IGT, Decl. ex. 365 . i n-uaig eigir [sic leg.] Ealanáir of E.'s son O'Gr. Cat. 381.10 .

eigrecht, oigrecht

Cite this: eDIL s.v. eigrecht, oigrecht or dil.ie/19768

Forms: oighreachd, eighreachd

n f. (eigre) inheritance, heritage, patrimony, (inherited) possession: oighreachd eighreachd IGT, Decl. § 26 . eighreachd (: ceinnbheart) exx. 590 . 559 . do glac sé oighrecht a shenathar cuigi .i. iarlacht o Berbuic ZCP vi 105.13 . in óigrecht do beth for sechrán ona hóigrib dílsi PH 7786 . benaid sé na dáine asa frému ic buain a n-oigrechta díb 7663 . roinn na hóidhrechta mar is cóir .i. na fiacha d'íc ar tús, ┐ trian do mnái posta, etc. Expugn. Hib. 54 . guidhidh a athair ┐ a mathair é im anmhain aga n-oidhreacht BNnÉ 3.29 . lucht ... | da ttucc iar n-écc a oighrecht 256.8 . a roibi don tsaegul acu d'ferann ┐ d'oigrecht, Maund. 199 . bíoth slán ...go bhfuil d'oighreacht ar Ḟiadh bhFáil | acht foirneart gliadh dá gabháil TD 17.1 . eighreacht Seaáin ar fiadh bhF. | fuair O., 17.49 . dámadh ó oighreacht athar | do bhiadh sealbh Éireann aca, Content. xiii 18 . críoch Éibhir...eighriocht í nách ionronna TD 24.38 . ríoghdhacht na seanma... | eighriocht re a n-eirigh inntinn, Studies 1920, 98 . tug C. an gcruit... | fada is oighreacht bróin an bronnadh TD 25.30 . an oidhrechd nemhdha do gheall Dia dhóibh, Parrth. Anma 70.2 . Luc. Fid. 35z . aon-mhac duine uasail agá raibhe oighreacht mhór 'na chomhair, TSh. 351 . iar gcur a mheic ó oighreacht 5152 . Attrib. gen.: mac oidhreachta son and heir FM vi 1982.28 . v 1716 w . mac oighearachta, Keat. iii 604 . do ól deoch ar mhac oireachta [leg. oighr—] Uí F. ┐ goireas O F. dhe, Maguires of F. § 81 . róimh eighreachta an eangnomha valour's hereditary capital TD 3.4 .

eigred

Cite this: eDIL s.v. eigred or dil.ie/19769

x see aigred.

eigreóc

Cite this: eDIL s.v. eigreóc or dil.ie/19770

n ice: do bui eidhreóc ar an uisce BCC § 287 . See aig—.

éigrinn

Cite this: eDIL s.v. éigrinn or dil.ie/19771

adj (neg. of grinn) uncertain, inaccurate: cach réim tic ar Erinn | ní hégrind (sic leg.) dochím-si ZCP iii 31.32 . mar nach aithrisder uaidh | go nderna... | lámhach éigrinn acht aonlá (: ghéigṡlim) 23 L 17, 52 a (= Louth Arch. Journ. v 20 ). éigrinn go ndaingnidhe a dháil | céidrinn ainmhire ógáin 92 b .

éile

Cite this: eDIL s.v. éile or dil.ie/19772

x see éle.

Éilech

Cite this: eDIL s.v. Éilech or dil.ie/19773

pn o-ā pertaining to Éile (= Ely-O'Carroll, see Ele, Onom. ); a native of Eile; one of the O'Cearbhaill kindred. IGT, Decl. § 11 , § 12 , § 18 . TD 34.17 .

éile(o)chad, éilechon

Cite this: eDIL s.v. éile(o)chad, éilechon or dil.ie/19774

x see éiligud.

éilem

Cite this: eDIL s.v. éilem or dil.ie/19775

n o, m. suing, claiming; disputing: is annamh ...neach dom éiliomhsa, Ó Bruad. ii 28 . atáimse dá éileamhsan am ghadhar I am suing him for my dog PCT 855 . ag díol bhar bhfiach 's 'na dhiaidh dá n-éileamh, Dánta P. Feiritéir 1064 . See éiligud.