úalach

Cite this: eDIL s.v. úalach or dil.ie/42701

Forms: úalac

n o, m. a burden, charge, a load , P. O'C. Metaph. duty, obligation : úalac, IGT, Decl. § 55 . muirighin, nó eire, úalach, cúram, Kirk ( Eg. Gl. 439 ). biadha ┐ brod ┐ ualach don asal, TSh. 1873 . ualach mór fair ... do croicnib mathgaman, CCath. 2930 . tug leis ualach don truis chéadna | go dún Í Ghr., TD 34.21 . ag so úalach mhac Ch. a ttabearnacuil an chomhchruinnighthe, Numbers iv 15 . serbhís do dhéanamh ┐ ualach diomchair, ib. 24 . sé so cúram a nualaigh, ib. 31 . a nualuidh, 32 . gach énduine do réir a sherbhíse agus do réir a ualaigh, ib. 49 . oirdeochuid gach éinneach dhíobh iona sherbhís fēin ┐ iona ualach, ib. 19 . iona nualuighibh agus iona seirbhís uile ib. 27 . ó mhac leasg ort as ualach | folt dualach na bhfleasg bhfáinneach, L. Cl. A. B. 216.39 . ceangluid siad úalaighe troma, Matthew xxiii 4 . ní ḟuarattar somh duadh no dochar ina ttimcheall, acht ualach a naisttrighthe `the trouble of removing them' (i.e. cattle), AFM vi 2084.10 . ar na mheas ... gur throm an t-ualach d'Éirinn iad (i.e. the poets), Keat. iii 1229 . buain do chroinic Chloinne Néill | as ualach d'ollamh eiséin, L. Cl. A. B. 218.22 . Cf. dá n-áirmhinn-si ualgha Tuathail `were I to tell the mighty tasks of,' Ó Bruad. ii vi 8 . ualach catha ar chinél Eoghain, L. Cl. A. B. 239.49 . is é ualach orduighthear dhúinn do chor dhínn, mailís ┐ cealg ┐ bréig-riocht an pheacaidh, TSh. 10381 . ualach trom an pheacaidh, 4128 . dá ghach aon oile bhíos saor ó ualach na coire, 2982 . ré hiomchar ualaigh ... na haithrighe, 8883 . 's bhar dteinn-ḟeidhm d'ualach oruibh `because other heavy labours are obligatory on you,' Content. xiv 21 . creud é chuireas an cheud Aithne d'ualach oruinn do dheunamh ? Donlevy 54.1 . Cf. 58.11 , etc.

As npr. m. : do rúag mo bhú búalaidh é | más é cú Í Úalaigh í, IGT, Decl. ex. 796 .