táin

Cite this: eDIL s.v. táin or dil.ie/39627

Forms: tán, tain, táin, tánai, tana, táin, tánaidh, tānae, Tana, Tano, tána, tánad, Thanad, tána, táin, thán, tánaid, tánuidh, tánaidh, tānaich, tánaigh, tāne, tānae, tana, thánti, táinte, tánti, táintiu, tháinti, tanadha, thána, tán, táin, thánte, táinte, thāintedh, táintead, tánaib, taintib

n ī, i, t, and k (rarely), f. vn. of do-aig. See KZ xxviii 290 . Prob. orig. ā, f., cf. áin. IGT Decl. § 201 . n s. tán, MacNeill, Law of Status 310.71 . tain, TBC 1588. Laws iv 156.20 . táin, DDána 42.37 . a s. tánai, Death-tales 6.1 . tana, ITS v 114.4 . táin, LU 1890 . Keat. ii 3258 . tánaidh, IGT Decl. ex. 441 . g s. tānae, Sc.M² 11.2 . Tana, Tano, IT ii2 212.128 . tána, TBC 1576 . tánad, 4930 . Thanad, CRR 8.23 . d s. tána, LU 1457 , 1630 , 4792 n. b , 5357 . TD 31.26 . táin, TBC 2317 . TBFr. 172 . thán, Oss. iv 72.6 . tánaid, TBC 1787 , 6062 . tánuidh, Anecd. i 37 § 96 . tánaidh, Dán Dé x 14 . tānaich, TBC² 2435 . tánaigh, TD 31.26 . n p. tāne, ZCP viii 119.1 . tānae, O'Mulc. 526 . tana, Laws i 46.6 Comm. bóthánti , TBC 767 . táinte, SG 121.26 . IGT Decl. ex. 968. Keat. iii 2024 . a p. tánti, LL 168b39 . iltáintiu , RC xviii 50.15 . bótháinti , ML² 312 . tanadha, Anecd. ii 44.4 . g p. bóthána , BDD² 267 n. tán, ZCP v 242.34 . táin, DDána 10.40 . bóthánte , LU 3911 . táinte, Met. Dinds. iii 82.72 . bōthāintedh , ML² 1173 . táintead, ZCP viii 230 § 17 . d p. tánaib, TBC 1507 . taintib, Ériu iv 128.23 . MR 80.3 .

(a) driving out, off: do th.¤ na mbó a Cuailngiu, TBFr. 348 . án, tán, aircsiu `driving in, driving out, looking on,' MacNeill, Law of Status 310.71 . cuic seoit a nain (.i. ínund .i. ind) ocus a tain (.i. imach .i. as), Laws iv 156.20 , 158.7 Comm. (?) is é dorinne fhlesc láma | tinne dána tána eich, SG 361.24 .

(b) cattle-raid, plundering expedition: do chobair dún ocon t.¤ , TBFr. 172 . cen gáibthe ... | buar-brat is táinte is tochmarc, Met. Dinds. iii 82.72 . taebh neich um tánaidh ro treadhg, ZCP viii 228 § 15 . Hence in titles of stories with cattle-raid as main theme: do macgnímaib Con- culaind ... for Tain bo Cualnge, TBC 1388 . Bernais Tana bo Cualnge, 1587 . for Tain bó Regamna, 2290 . Tāin Bō Rūanaid, ZCP viii 104 . See IGT Decl. § 175 . Táin when unaccompanied by qualifying words refers to T.¤ Bó Cuailnge: for Tānaich, TBC² 2435 . Sligi na Tana, TBC 300 . ar cur chatha na Tana, CRR 1.2 . ar an dTánaigh, DDána 104.10 . Cf. fo dáig combad furtacht dóib ocon Tána na mbó a Cualngi, LU 1630 . Also as name of a genre of stories: fessae, toglae, tānae, O'Mulc. 526 . is iat ... primsceil ... togla, ocus tana, ocus tochmarca etc., Laws i 46.3 Comm. ZCP viii 119.1 . tána, tochmairc, toghla, TD 25.29 .

(c) driven cattle, herd, flock: cen t.¤ cethra, SR 5649 . ar con tístaís do chosnam a tana, TBC 2319 . conidh ann rosoíedh in tāin, ZCP viii 105.5 . imda a treoit is a táinte, LB 124a44 . an Maol ... con a mór-thanaidh, Celt. Rev. iv 106.22 . a mbanntracht ┐ a mbōthāinti, ML² 949 . tarbh tána `a parish or public bull,' O'R. Cf. Keat. i 152.10 . Hence of animals other than cattle: gadhair ... na d-táintibh, Oss. iv 20.22 . táinte torc, LL 43a49 . t.¤ do almain ┐ indilib, RC x 54.z . fuair sē ōn talamh tāinte possessions , ZCP ii 363.3 .

(d) plunder, booty, spoil (gen. of cattle): oc tabairt tānae bó huait, ScM.² 11.2 . bát menic ac raind tána, RC xx 10 § 2 . mar do-chámar don creich reimhe | do breith thánadh eile úaid, IGT Decl. ex. 2165 . is é fós tug an t.¤ mhór leis a hUlltaibh, Keat. ii 3258.

(e) In Mod. Ir. crowd (of people): mór dt.¤ ar tí ar mbáidhte, DDána 10.40 . seant.¤ naoidhe `a seasoned, vigorous throng,' TD 35.8 . tugustair ... preab ... gur bhenastair risin tana romhóir dobhí ina fhiadhnuise, ITS v 114.4 . gach fear ... | eidir fhlaith, thriath, a's th.¤ ` host ,' Oss. iv 68.8 . Cf. truaga, tána fri gortai, | buana, bana, bithbochtai, SR 951.

Various: t.¤ trillsi, TFrag. 34.18 . cuilt chliar a ccolcaibh tána | sliabh na ghortaibh gabhála, 23 G 24, 262.25 . tri téad is laige t.¤ | do chím a lár do thiompáin, Rel. Celt. ii 293.14 .

Compd. trí braona na thán-ruith dearg fhola, Oss. vi 52.20 .