síned, síniud

Cite this: eDIL s.v. síned, síniud or dil.ie/37584

u, later o,m. vn. of 1 sínid.

(a) act of stretching (out), spreading, unfurling; a spreading or unfurling: co ro- [ṡ]ecsat a lláma imma claidbiu conad coemnactar a síniud nach a tairniud, Lat. Lives 30.7 . síangan na súanem ica síniud, TTr. 1420 ( LL 236a18 ). oca atach ┐ ac siniudh a lam cuigi, Aen. 1315 . síneadh cinn do Choin Chuluinn | d'fhior tuaighe, Studies 1921, 258 § 5 . ro gab . . . na seólta aga síneadh, Ét. Celt. i 82.3 . an eng shenta do shínedh, Irish Texts ii 64 § 6 . ar tí ancaireadh do shíneadh amach, Acts xxvii 30 . is giorra an leaba ná mar do fhéadfadh duine é féin do shíneadh uirre, Isa. xxviii 20 . gurab síneadh séin ┐ sochair don tír an tuile sin, Ó Bruad. ii 86.3 .

Of the roof or roofing of a house: tuiri tren diriuch do lar | fri siniud sruthi soergrad, SR 4274 . dorad Molaisi síniudh a dairthaighi dó don crund `roofing', B Moling § 34 .

(b) extension, prolongation : in la oc sínud . . . ┐ adaig oc sergad, LB 102b marg. inf. cebé 'ga raibhe sineadh saegail tar eís an chatha sin, CF 811 . sinedh fada flaithemnais, RC xix 370.22 . siniud na haimsire, Auraic. 1564 . do-chuaidh ar sealg ag síneadh `the hunt for us continued', Aithd. D. 67.8 . delay, suspension : nír chuir sí ar síodh a síneadh (sic MS.) `she never sought to put off a pardon', Aithd. D. 87.4 . leig síneadh id dhigh diomdha `cuir do dhíoghaltas ar athlá' (notes), DDána 40.26 . act of relaxing, unclasping : doberinn co hadhba m'én | am chrobaib síar gan sínedh | cuirp curadh nó cathmíledh, Anecd. i 38 § 105 . ar lagad ┐ ar luath-shíned a luth-glac, MR 232.7 . act of straightening (?): síniudh creite, TBC p. 285 n. 5 (one of Cú Chulainn's feats), cf. co ndirgiud crette, LU 5973 . ni do réir shínte na cainndighechta and not according to the extension of the quantity (of food), Reg. San. 24.17 .

(c) síniud (láime)

(i) act of assaulting, outraging : co slait ┐ síniud ┐ indriudh, TTr.² 58 . ni ro leíc a síniud no a sarugud impu, LB 117a51 . mor slat ┐ sínte ┐ esoircne ro búi for a lár, Alex. 155 . an lucht sínte laimhe do léir-sccrios, ZCP x 12 § 7 . is moo na sínte láime dogniat lucht na crech oldáit na gadaige, PH 7559 . ard-naeim Erenn d'a eascaine ar na sínead ┐ ar na sarugud fa slanaigecht, MR 232.19 .

(ii) a surgical opera- tion : gidbé cnedh doníter le hór a modh síne (? leg. sínte) láimhe, O'Gr. Cat. 259.13 . ar sintib laime on surgery, Irish Texts v 2.2 . mar atá cauteria, síneadh láimhe, nó leigheas ar bith, Corpus Astron. 186.19 . mar go bhfuilngeann an t-othar corpordha iomad fualaing tré shíneadh láimhe an leagha corpardha, TSh. 8234 .

(d) the length or quantity of a vowel; hence, the sign of quan- tity: cionnus chuirthear focuil shínidh ghirr a síneadh mhea- dhónach, no focuil shínidh fhada a síneadh ngearr, no cía dona connsuinibh nach fuilngeann síneadh gearr rompa, ┐ cía dhíobh nach fuilngeann síneadh fada no meadhónach rompa, IGT Introd. 1.22 - 25 . .ea. .i. fear, -éa. .i. fér, ionann guthaidhe dhóibh ┐ ní hionann foghar no síneadh, 5.23 . cáoladh .eó. shínidh fhada ag dul a n.eói., 6.21 . as annamh chuirid síneadh fada ar fhoclaibh, RC iv 355.15 ( O'Cl. ).

(e) seems sometimes to refer to the unsyncopated form as against gerrad the syncopated form of a noun: Albanach . . . cóir a sínedh leis ┐ a gerradh ar a thuillréim illraidhi ┐ ar a thothlugad (i.e. the forms Albanacha, Albanachaib, Albancha, and Albanchaib are all correct), IGT Decl. § 17 . comha . . . c. a sínedh leis ar illradh (i.e. comada is correct as well as comtha), § 4 .

(f) act of going, faring : tre ghoimh míleadh Mhuighe Fhloinn | gach duine ag síneadh seachoinn, DDána 121.8 . gach treod gan tásc tar sáil dár thogair síneadh, Keat. Poems 41 .

(g) in prepositional phrases, s.¤ re act of competing with, com- paring with: giolla mar Niall ngeal nGlúndubh | re rian na sean ag síneadh, Aithd. D. 15.30 . aithreach d'Éibhear a shíneadh | re hÉireamhón, Content. ii 18 . s.¤ tar act of excel- ling, outstripping : ní ḟéad maicne Míleadh mhir | síneadh tar aicme Éibhir, xxi 16 . ar s.¤ divided, at odds (?): síol an dá mhac sin Míleadh | gar a ngaol gé tá ar síneadh, xiii 31 .